Сб07212018

Last updateЧт, 19 Июль 2018 1pm

Матолиби тоза :
YJ Title Ticker - модуль joomla Joomla

ВОКУНИШ

Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравиро, ки бар зидди фашистон ҷангида буд, террористони ТЭТ ҲНИТ куштанд

Пайвандон ва дӯстони Қаҳрамони СССР аз Тоҷикистон Ҳайдар Қосимов, иддао доранд, ки ҳодисаи қатли ваҳшиёнаи ӯ ҳалқае аз занҷираи кушторҳои силсилавии чеҳраҳои саршиноси тоҷик аз ҷониби ҲНИТ дар солҳои 90-уми асри гузашта аст. Онҳо мегӯянд, ки Ҳайдар Қосимовро низ дар қатори Сафаралӣ Кенҷаев, Сайф Раҳимзоди Афардӣ, Муҳиддин Олимпур, Минҳоҷ Ғуломов, Исҳоқӣ ва дигар ходимони маъруфи давлатию ҷамъиятӣ афроди дастнишондаи ҲНИТ ба хотири ангеза додани ҷонибҳои даргир ва ба шӯр овардани мардуми осоишта ба қатл расонидаанд.

Қаноатшо Абдуллоев, сарвари МТМУ №4-и ноҳияи Ҷайҳун ва Зулматов Қобилҷон, раиси Шӯрои собиқадорони ҷангу меҳнати ҳамин ноҳия, дар суҳбати ихтисосӣ бо рӯзномаи “Хатлон” ёддошти худро аз замони ҷанги шаҳрвандӣ, ҳодисаи нопадидшавию қатли бераҳмонаи охирин Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ Ҳайдар Қосимов, ҷамъоварии иҷбории маблағ барои хариди силоҳ ва дасисакорию зулму ситами аъзои фаъоли ҲНИТ варақгардон намуданд.

 

- Қаблан, мехостам чанд ҷумла дар бораи Қаҳрамони СССР Ҳайдар Қосимов, ки яке аз чеҳраҳои бисёр намоён дар дунёи сиёсат буданд ва натанҳо дар Тоҷикистон, балки дар тамоми Иттиҳоди Ҷамоҳири Шӯравии Сотсиалистӣ шуҳрат доштанд, ёдовар мешудед. Чӣ гуна риштаҳои хешу таборӣ доред?

Қ. Абдуллоев: - Аммаам Тоҷиннисо ҳамсари Ҳайдар Қосимов буд. Оилаи тифоқу мустаҳкам доштанд. Ӯ омӯзгор, “Аълочии маорифи Иттиҳоди Шӯравӣ” ва Ҳайдар Қосимов як шахси обруманд, иштирокчии ҶБВ, Қаҳрамони СССР, чанд маротиба вакили мардумӣ интихоб шуда буд. Солҳои 1978-83 дар Донишкадаи омӯзгории шаҳри Қӯғонтеппа таҳсил мекардам ва он вақт қариб ҳар ҳафта дар хонаи Ҳайдар Қосимов будам.

- Хонаи ин кас дар ноҳияи Вахш буд?

- Он вақтҳо дар ноҳияи Вахш, совхози “Туркманистон” (ҳоло Ҷамоати деҳоти “Тоҷикобод”), деҳаи “Сохтмон” мезистанд. Ҳоло ҳам набераю абераҳояшон он ҷо умр ба сар мебаранд.

- Вақте ки чанд сол пеш дар бораи корномаи Ҳайдар Қосимов мақола менавиштам, ҳамсуҳбати мо аз мақомоти Прокуратура гуфта буд, ки Ҳайдар Қосимов дар охирҳои соли 1992 ҳамроҳи пайвандонаш ба ноҳияи Ҷайҳун гуреза шуда буданд ва ҳамон айём Қаҳрамони СССР-ро афроди номаълум ба самти номаълум бурда ва ба қатл расонидаанд...

- Ҳайдар Қосимов ва ақрабояш дар хонаи мо панаҳ бурда буданд. Баъди даргириҳо дар водии Вахш, Ҳайдар Қосимов бо аҳли байташ тахминан моҳҳои август-сентябри соли 1992 ба хонаи мо, ба ноҳияи Қумсангир омаданд. Оилаи мо, ки аз 14 нафар иборат буд, бо ҷамъи хешу таборе, ки гуреза шуда омаданд, қариб 60 нафар шудем дар як хона. Як бурда нонро бо ҳам тақсим мекардем. Падари ман ҳам иштирокчии ҶБВ буданд. Ҳарду шабҳои дароз суҳбатҳо доштанд. Аз моҳи ноябри соли 1992 фирори иҷбории мардум ба самти Ҷумҳурии исломии Афғонистон оғоз гардид. Аз ҷумла, оилаи мо ва оилаи Ҳайдар Қосимов якҷоя то назди сарҳади ҶИА рафтем. Дар ҳамон ҷо Ҳайдар Қосимов гуфт, ки “аз сарҳад намегузарем, дар Ватан мемонем!”. Ҳарчанд писари хурдиаш Абдумуқаддир зораю тавалло намуд, ки равем, нарафт. “Мурам ҳам, дар Ватан мурам! Ман барои ин Ватан ҷонбозӣ намудаам, хун рехтаам. Ба касе душманӣ накардаам, чӣ хел маро мекушанд?!”, - хитоб кард ӯ. Бо ин ки Ҳайдар Қосимов аз сарҳад нагузашт, қариб 30-40%-и мардуми рӯ ба фирорниҳодаи совхози “Туркманистон” аз роҳ баргаштанд, зеро Ҳайдар Қосимовро мардум бисёр ҳурмат мекарданд, ба харфаш гӯш медоданд. Қариб ҳар шаб мардуми ҳаммаҳаллааш ба хонаи мо омада, ҳамроҳи Ҳайдар Қосимов суҳбат мекарданд. Хуллас, нарафт, танҳо писараш рафту тамом. Чандин гурӯҳҳо аз навкарони ҲНИТ буданд, ки ташвиқ намуданд, то мардум ба он сӯйи марз гузаранд, яроқбадастон фишор меоварданд, вале Ҳайдар Қосимов, ки марди якрав буд, гапи онҳоро намегирифт.

- Ин чигуна гурӯҳҳо буданд ва чаро ташвиқ мекарданд?

- Ин гурӯҳҳои ба истилоҳ “зархарид” буданд. Баъдан маълум гашт, ки он ҳама аз ҷониби “наҳзатиён” маблағгузорӣ мешуд ва нафароне, ки “саҳм”-и худро дар гурезонидани мардум мегузоштанд, дар он сӯи марз аз ҷониби эрониён соҳиби имтиёзҳои зиёд мешудаанд. Миёни мардум дасиса бунёд мекарданд, шӯру ғавғо мебардоштанд. Дар ивази он ки хонаводаҳо ба он сӯйи сарҳад мегузаштанд, маблағ мегирифтанд. Онҳо мехостанд, ки мардуми ба истилоҳ “қаротегинӣ” ҳама бояд ба Афғонистон равад. Аммо Ҳайдар Қосимов ба найрангҳои онҳо бовар намекард ва фармони онҳоро ба  калла намегирифт.

- Чаро онҳо бояд мерафтанд?

- Якум ин ки тавре гуфтам, вақте гурезаҳо сарҳади Афғонистонро мегузаштанд, он ҷо шахсҳои ангуштшумори наҳзатӣ даромади калон мегирифтанд. Он замон тахминан аз вилояти Қӯрғонтеппа тахминан 300-400 ҳазор гуреза ба Қумсангир (Ҷайҳуни имрӯза) омада буданд. Аз ҳисоби «наҳзатиён» гурӯҳҳое таъсис дода шуда буд, ки дар ҳамин ҷо кор мекарданд, ё мардумро беҳудаву баҳуда ташвиқ намуда, ба тарки хоки диёр водор месохтанд. Инҳо гурӯҳҳои махсуси пешакӣ омодагаштаи ҲНИТ, ба ибораи дигар авбошону дуздони наҳзатӣ буданд. Фикр мекунам, онҳо мақсадҳои сиёсӣ доштанд, амри калонҳои худро иҷро мекарданд, дигар чора надоштанд. Муттаҳами эрониён шуда буданд.

- Баъд чӣ шуд?

- Ҳайдар Қосимов ва қисме аз мардум аз сарҳад гашта омаданд. Баъзеашонро дар мактаб, масҷид ва хонаҳо ҷой намуданд. Фарорасии соли нави 1993-ро якҷоя бо Ҳайдар Қосимов пешвоз гирифтем. Як саҳари моҳи январ яроқбадастони ришдор омада, ӯро аз сари дастархон гирифта бурданд.

- Чӣ гуфта бурданд?

- Сиёсат ва дуғу пӯписа намуданд, ки “ту комунисти ҳаром, барои давлати СССР геройӣ кардаӣ, барои чӣ ҷанг кардӣ??! Бо имрӯз гапи мора не мегуй??? Ту кии худат?? Қаҳрамонӣ, барои худат қахрамонӣ!! Хез, рафтем бо мо!!!”. Ду рӯз гузашт, аммо Ҳайдар Қосимов пайдо  нашуд. Он вақт метарсидӣ, ки берун рафта ҷустуҷӯ намоӣ. Ҳамроҳи аммаам, ки муаллима буд, ба идораи прокуроратураи ноҳия рафта ариза навиштем. Аз тарафи прокуратура кофтуков эълон намуданд, вале аз ягон ҷо хабар намерасид. Ҳамин тавр, баҳор ҳам расид, аммо дараке набуд. Як саҳар шиносе омада, гуфт, ки дар назди ПМК ду ҷасад дарёфт шуд, ки аз рӯйи нишонаҳояш ба Ҳайдар Қосимов монандӣ дорад. Рафтему дидем. Ҷасадҳо вайрон шуда буданд. Танҳо аз либосаш шинохтем, ки ӯ Ҳайдар Қосимов - охирин қаҳрамони зиндаи СССР дар ҶБВ аст ва аз дасти насли кӯрнамаки худ ваҳшиёна ба қатл расонида шудааст. Оне, ки барои ғасби душман ҷонбозиҳои қаҳрамонона кард, оне, ки барои насли ояндаи худ заминаи сулҳ офарид, номи тоҷикро шарафмандона боло бардошт!!! Часади беҷони “Рустам-қаҳрамон”-ро , ки аз дасти шағолҳо кушта шуда буд, бардошта намешуд, чунки аллакай се моҳ сипарӣ шуда буд. Ҳамин тавр, ҷасадашро дар “Деҳаи Боло” моҳи марти соли 1993 ба хок супоридем.

- Ниҳоят нафаҳмидед, ки киҳо даст доштаанд дар ин ҳодиса?

- Албатта, ин кори дасти одамони иғвобарангез буд. Бале, ман маҳз “наҳзатиён”-и бешарафро дар назар дорам, ки иғвогарон буданд. Ҳама наҳсӣ аз онҳо пайдо шуд, шукр накарданд, нони худро пеши по заданд, саркардаҳои худро куштанд, аввалин шуда митингу митингбозӣ карданд, ба қатли оммавӣ даст заданд, мардумро фирорӣ карданд,... Эҳҳ, чи гӯям... оқибат Худо онҳоро зад!!! Он вақтҳо чеҳраҳои намоёни миллатро ба хотири шӯр андохтани мардум бартараф мекарданд. Ҳангоме ки ба хона омада, ба Ҳайдар Қосимов носазо мегуфтанд, вай онҳоро сарзаниш мекард, ки чаро дар миёни мардум дасисакорӣ мекунед?? “Мо ҳама як миллатем, тоҷикем, гурӯҳбозиву маҳалбозӣ накунед!!! Роҳбарони шумо киҳоянд???” – мегуфт ӯ.  Маҳз баъди чунин суханҳо ӯро бурданд.

- Онҳо мансуб ба кадом гурӯҳҳо буданд?

- Онҳо шахсиятҳое буданд, ки медуздиданд, байни мардум тухми нифоқ мекоштанд, тинҷию амонии миллатро намехостанд. Онҳо террористу авбошони ҲНИТ буданд. Барояшон фарқ надошт, ки тоҷик, ӯзбек ё афғон аст, барои манфиати шахсии худ ба ҳама кор қодир буданд. Фикр мекунам, ки онҳо аз тарафи хориҷи кишвар зархарид буданд. Ҳеҷ гоҳ тоҷике, ки миллат ва ватанашро дӯст медорад, чунин корро намекунад. Ҳайдар Қосимов ҳамон шабу рӯз 71-сола буд. На даъвои вазифа дошт, на даъвои бойигарӣ. Ӯ қурбони бозиҳои сиёсӣ, қурбони муллоҳо, қурбони наҳзатиён шуд.. Чандин олимони забардасти тоҷикро дар ҷанг барқасдона куштанд, ба хотири иғво андохтан. Яъне бо қатли Ҳайдар Қосимов мардуми қаротегиниро ба истилоҳ “алов»  монданд, хостанд зидди мардуми хатлонзамин бишӯронанд.  Мақсади аслиашон мардумони ду минтақаро бар зидди ҳам шӯрондан ва Тоҷикистонро ба коми оташ кашидан буд.

Имрӯз ҳам ҲНИТ, ки дар қатлу куштори чеҳраҳои намоёни таърихӣ даст дошт, талоши бесубот кардани вазъи кишварро мекунанд. Гузашти вақт нишон дод, ки ҳамаи онҳо зархариди кишварҳои дигар буданд. Онҳо ҳанӯз дар замони Иттиҳоди Шӯравӣ ба таври махфиёна ҳизби худро таъсис дода, ба вайрон кардани мафкураи мардум оғоз карда буданд. Фаъолони ин ҳизбу ҳаракатҳо дар хориҷа таҳсил дидаанд. Гирдиҳамоӣ ва кушторҳо дар солҳои 90-ум аввал аз ҳаминҳо шурӯъ шуд. Ин ҳамаро кори дасти ҲНИТ ва сарпарастонаш мешуморам. Ислом дар қалб аст. Пуштибони ислом будан магар танҳо бо билети ҳизбӣ маълум мешавад?! Бо ҳар хел роҳҳо ба ин ҳизб одамонро ҷалб намуданд. “Бори каҷ ба манзил намерасад”, - мегӯянд, ки рост аст. Ин ҳамон бори каҷ буд, ки кулли мардум аз он даст кашид.

- Яъне, ишораи Шумо ба он аст, ки ҲНИТ дар саргаҳи он ҳама рӯйдодҳо буд?

- Ҳо!!. Дар ноҳияи Қумсангир ин ҳизб ҳамон замон нуфуз дошт. Солҳои ҷанги шаҳрвандӣ баъзе намояндагони ҳизби наҳзат дар тарки хоки диёр намудани тоҷикон алоқамандӣ нишон медоданд. Чуноне, ки боло ишора кардам, намояндагони ин ҳизб мардумро ташвиқот мебурданд, ки ба он тарафи марз гузаранд. Мақсадашон он буд, ки шумораи ҳарчи бештари мардум ба он тараф гузаранд, барномаашон ин буд, ки норозиҳо аз давлату ҳукумат бисёр шаванд ва ҳамин тавр, барои бунёди давлати исломӣ замина бисозанд.

Дар Ҷайҳун зиёиён, омӯзгорони маҳаллӣ як навъ мухолифати идеологӣ нишон медоданд, ки мардум зиёд фирифтаи баъзе созмонҳои ифротӣ нашаванд. Ҳамон шабу рӯз шояд аз суст будани тафаккуру ҷаҳонбинии баъзе сокинони кишвар буд, ки ду-се нафари ба ном “мулло” мардумро саргаранг карданд, ки Давлати Исломӣ месозем. Дидем ҳамин Давлати исломиашонро. Фикр мекунам, ҳамин «ДИИШ»-и ҳозира баъзе ваҳшониятро маҳз аз наҳзатиҳои мо омӯхтааст. Ягон фарқияте байни инҳо намебинам! Гирдиҳамоӣ карданд, мардумонро фиреб доданд, барои амалӣ сохтани мақсадҳои ғаразолудашон истифода бурданд.

Чӣ қадар аламовар аст, ки шахсиятҳои барҷастаи миллат, чун Ҳайдар Қосимов қурбонии дасисиаҳои онҳо гаштанд.

 

Дар ҳамин ҷо, Зулматов Қобилҷон, раиси Шӯрои собиқадорони ҷангу меҳнати ноҳияи Ҷайҳун, ҳамзамон раиси кумитаи иҷроияи Ҳизби коммунисти Тоҷикистон дар ин ноҳия, ба суҳбати мо ҳамроҳ шуд.

- Ҳайдар Қосимов як чеҳраи сиёсӣ буданд. Вақте ки дар ноҳияи Қумсангир котиби якуми комитети комсомол будам, ҷавонони ноҳия бисёр талаб мекарданд, ки бо Ҳайдар Қосимов як вохӯрӣ доир намоянд. Бо мусоидати роҳбарияти онвақтаи ноҳия бо Ҳайдар Қосимов дидору мулоқот оростем, ки он рӯз бароям хотирмон буд...

Бо Ҳайдар Қосимов пасон борҳо дар маркази вилоят вохӯрда ва ҳамкориҳо низ доштем. Дар давраҳои гурезагӣ бо ин кас дар ноҳияи Ҷайҳун вохӯрдем. Афсӯс, мақсади душманони миллат, ки ҳамин хел шахсиятҳои бузургро кушта, дар байни халқ ғавғои ҷангро хезонидан буд, амалӣ шуд.

- Фикр мекунед, кори дасти кӣ буд?

- Душманони миллат. Онҳое, ки дар ниқоби оппозитсия зери “мусиқии хориҷиҳо мерақсиданд”. Инҳо ҳамин хел шахсиятҳо буданд. Ҳоло ҷойи шубҳа нест, ки асоси даргириҳои ҷанг дар Тоҷикистон ҲНИТ буд. Суоли ман ин аст, ки магар то рӯйи саҳнаи сиёсӣ омадани онҳо мардуми Тоҷикистон мусалмон набуданд?! Раҳбарону фаъолони ҲНИТ дар Эрону Покистон тарбият гирифтанд. Ҳадафи ниҳоияшон барҳам додани давлатдории мо буд. Ҳамин наҳзатиҳо дар ҳамаи он кашмакашҳое, ки аввали солҳои 90-ум дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба вуқӯъ пайвастанд, даст доштанд. “70 сол ҳизби коммунист хӯрд, бурд, моро кофир  кард, аз дин баровард!” гуфта, мардумро мешӯрониданд. Онҳо яроқ ба даст гирифта, халқи гумроҳро истифода бурданд. Магар дар давраи шӯравӣ нафаре, бубахшед, хатна нокарда оиладор шуд? Кӣ бе никоҳ оиладор мешуд ё кӣ беҷаноза ба хок супорида мешуд? Ин душманони миллат,  рӯйирост мегуфтанд, ки мо «давлати исломӣ» месозем.

- Гуфтед, ки солҳои 90-ум дар ноҳияи Ҷайҳун кор мекардед. Дар он айём, ки вазъи сиёсӣ муътадил набуд ва шумори гурезаҳо рӯзафзун буд, то куҷо иҷрои масъулият дар идораи давлатӣ бароятон осон даст медод?

- Ёдам ҳаст, ки дар ноҳияи мо ҲНИТ штаб дошт. Он вақт директори совхози чорводорӣ будам. Мухолифин аз ҳамаи ташкилотҳо иҷборан пул меситониданд.

- Чаро маблағ талаб мекарданд?

- Рӯйирост мегуфтанд, ки мо бояд яроқ харем, мо бояд давлатро ба даст гирему сохти давлатдориро исломӣ кунем. Ба сармуҳосиб гуфтам, ки чӣ қадар пул дар суратҳисобамон бошад, ду-семоҳа маоши кормандонро пешпардохт намоед ва боқимондаашро ба ҳисоби заводҳое, ки қарздор ҳастем, гузаронед, то ба дасти наҳзатиҳо наафтад.

Дар Афғонистон ҳам ҲНИТ базаи худро таъсис дода буд. Мутмаинам, ки ҲНИТ давоми босмачигарии солҳои 1920-30 аст, ки муаллимро мекуштанд, зиёиро сар мебуриданд. Одамонеро, ки барои пешравии давлат кор мекарданд, мешикастанд. Босмачиҳо низ болшевикҳоро кофир мегуфтанд. Агар “кофир” мактаб месохт, роҳу кӯпрук бунёд мекард, бе пул таълиму тарбия медод, табобат мекард, чӣ кори хилофи ислом мекард?! Баръакс, ба ном “исломиҳо” харобкориҳо карданд, се муаллимаро дар Ҳоит ба дор овехтанд, роҳу пулҳоро вайрон карданд, зиёиёнро куштанд.

- Шумо дар ноҳияи Ҷайҳун раҳбарии созмони Ҳизби коммунистро ба уҳда доред. Бигӯед, ки ҲНИТ то расман баста шуданаш дар Тоҷикистон чӣ фаъолиятҳое дошт дар сатҳи маҳал?

- Конститутсияи кишвари мо фаъолияти озоди ҳизбҳои сиёсиро кафолат медиҳад. Ҳоло дар Тоҷикистон 7 ҳизб фаъолият доранд. Аммо Конститутсия иҷозат намедиҳад, ки ҳизбҳо бо роҳи нотинҷию кашмокашию куштору хунрезӣ ба сари қудрат бирасанд. Вақти роҳбарии созмони ҲКТ буданам дар ноҳия, аъзоёни ҳизби наҳзат омада фишор ва таҳдид намуданд, ки “аҳли оилаатро нест мекунем”, “билети партиявиатро то напартоӣ, ту мусалмон нестӣ!” ва монанди инҳо. Фикр мекунам Қаҳрамони СССР Ҳайдар Қосимовро низ барои он куштанд, ки на ҳамфикри онҳо балки муқобили онҳо, муқобили идеология ва ҳадафҳои зиддимиллии онҳо буд.

P.S. Ҳайдар Қосимов дар беш 1200 муҳорибаи хунини Ҷанги Бузурги Ватанӣ дар солҳои 1941-1945 ширкат варзида, ҳайати шахсии воҳиди низомияш зиёда аз сад маротиб тағйир хӯрдаву ӯ танҳо зинда мондааст. Вай барои шикаст додани нерӯҳои алоҳидаи душман дар Берлин ва дигар хизматҳои шоёнаш соли 1957 бо нишони тиллоии «Қаҳрамони Иттиҳоди Ҷамоҳири Шӯравии Сотсиалистӣ» қадр карда шудааст. Аммо соли 1993 ӯ, ки охирин Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ аз Тоҷикистон буд, дар 70-солагӣ, пас аз оташ зада шудани манзили зисташ дар ноҳияи Вахшу фирорӣ шудани хонаводааш ба ноҳияи Қумсангир, аз сӯйи размандагони бераҳми ҲНИТ ба қатл расидааст.

Баъд аз омода намудани мақола, яке аз муовинони сардори САМНИТ (созмони амнияти муҳоҷирони наҳзати исломии Тоҷикистон) Сайҷалол Сияҳаков дар мусоҳибаи тахассусияш ба рузномаи “Хатлон” изҳор дошт, ки Ҳайдар Қосимов аз ҷониби аъзои фаъоли ҲНИТ, яке аз бераҳмтарин размандагони ин ниҳод Мустафо __________ (бо лақаби Мустафои наҳзатӣ), бо дастури хадамотҳои махсуси ҶИЭ, дар хатти сарҳади давлатӣ ба қатл расонида шудааст. Маконе, ки Ҳ.Қосимов кушта шудааст, он замон таҳти нуфузи “наҳзатиён” қарор дошт. Дертар, тахминан солҳои 1994 худи Мустафо ба ҳамсӯҳбат лоф задааст, ки “Ҳайдар Қосими қаҳрамона” мурғворӣ куштам..” 

Мусоҳиб:

Носирҷон МАЪМУРЗОДА,

рӯзномаи «Хатлон»

РОҲИ БОЗГАШТ НАДОРАНД БОЯД БАРОИ МАБЛАҒҲОИ БУЗУРГИ АЗ САРПАРАСТОН ГИРИФТААШОН ҶАВОБ ГӮЯНД

Дар давоми чанд даҳ солаи охир яке аз тамо илҳои бисёр номатлуб ва хавфноке, ки дар сатҳи кишварҳои мусулмонни шини ҷаҳон беш аз пеш густариш пайдо карда, бо­иси ташаннучи вазъи сиёсӣ гардидааст, ин политизатсияи дин, яъне ба абзори сиёсӣ табдил додани дин ва ба ин васила суиистифода аз эътикоди пайравони дин барои амалӣ кардани ҳадафҳои муайяни сиёсӣ мебошад. Дар пушти по- литизатсия ё сиёсикунонии дин аслан коргардонҳои сатҳи минтака ва байналмилалие карор доранд, ки масъулияти иҷрои накшҳои асосиро дар ин саҳнаи фочеабор аслан ба зиммаи лидерҳои мазҳабиву динии чомеаҳои ҳамчун ҳадаф интихобкардаи худ мегузоранд. Бидуни шубҳа, ҳадафи асосӣ ва стратегии чунин лоиҳаҳои монароҷуёнаи қудратҳои манфиатҷуи байналмилалӣ аслан, ба вучуд овардани омилҳои низоъ дар кишварҳои мусулмонни- шинест, ки аз лиҳози гео­политики барои онҳо дорои аҳамиятанд.

Усули кори ин неруҳои манфиатчу дар он асос ёфтааст, ки аз эътикоду боварҳои динии мардуми мусулмони кишварҳои мадди назари худ суиистифода карда, ба таври ошкору пинҳон онҳоро барои мубориза алайҳи ҳукуматҳои мавчудаи миллиашон таҳрик диҳанд. Ҳадафи чунин тавтиаангезии кудратҳои мазкур он аст, ки дар мин- такаҳои муҳими геопо­литики таносуби нерукои мавчудаи сиёсӣ ва амну суботи чамъиятиро бардам зада, вазъияти буҳронӣ ба вуҷуд оваранд ва ба ин ва­сила заминаи дахолати сиёсиву ҳузури низомии худро матраҷ карда, роэфо барои густариши нуфузу таҳкими ҷойгоҳи хеш дар арсаҳои муайяншуда ҳамвор намоянд.

Аз тарафи қудратҳои ҷаҳонӣ дар мавриди татбики чунин лоиҳаҳо аслан аз он лидерони мазҳабие истифода карда мешавад, ки аз лиҳози назарӣ афкори мутаассибонаву иртиҷоӣ дошта, аз лиҳози амалӣ ифротиву тундгаро ҳастанд. Чунин ашхос агарчанде ки дар забон шиорҳои исломӣ доранду дар зоҳир муқаррароти диниро пайравӣ мекунанд, дар амал ҳеч гуна ҳадди савобу гуноҳ ва сапеду сиёҳро намешиносанд ва эътироф намекунанд. Воқеаҳои даҳшатборе, ки феълан дао кишвари аст. Тули қариб 40 сол аст, ки дар ин кишвари ба ном исломӣ бахше аз мардуми Афғонистон таҳти ливои ҳизби исломӣ бо бахши дигаре аз ин мардум, ки низ таҳти ливои ҳизби ди- гари исломӣ аст, машғули қатлу куштори ҳамдигар мебошанд. Ҳодисаҳои кушторҳои ваҳшиёнаи террористии паёпай дар масҷҳои ин кишвар, ки ҳатто дар моҳи рамазон ҳам қатъ нашуда буд ва то кунун идома доранд, истидлоли он аст, ки исломгароии чу­нин ҳизбҳои исломӣ танҳо шиори фиребоест, ки бо он мардумони хушбовару зудбоварро ба доми макру дасисаи худ меафкананд ва ба ин васила ҳадафҳои нопоки сиёсии хеш ва сарпарастони бурунмарзии худро пайгирӣ менамоянд.

Боиси таассуф аст, ки кишвари мо низ ду даҳсола қабл айнан ба чунин майдони фоҷиабори набарди манфиатҷуёни дохиливу хориҷӣ табдил шуда буд. Дар ин фоҷиаи миллӣ ва ҷанги бародаркуш беш аз 160 ҳазор ҳамватани мо талаф шуда, Ватани азиз ба мотамсарои умумй мубаддал гардид. Аксари ин ҳамватанони мо афроди бегуноҳе буданд, ки бо дасисаи исломгароёни беислом қурбон шуданд. Ҳазорон нафари дигар дар пайи ин сиёсатбозиҳои динӣ ятиму бепарастор ва бехонумону фирорӣ гардиданд. Дар ин росто метавон садҳо саҳнаҳои даҳшатбори катлу кушто­ри ҳамватанони бегуноҳро ба дасти афроди ифротиву тундгарои исломӣ ёдовар шуд, ки ҳатто баъд аз тасвиби Созишномаи сулҳу ваҳдати миллӣ низ идома доштанд. Аз ҷумла, хҳодидарович, соли таваллудаш 1973, зодаи ноҳияи Файзобод, узви ташкилоти мамнуъ ва террористии ҲНИТ ва ҳаммаслакони ӯ, ки аъзои дастаи мусаллаку ҷиноятпешаи “Эшони Дароз” (Хайриддинов Фатҳулло) буданд, ба вуқуъ пайваста буд, нишонаи ваҳшонияти бемисл нисбат ба одамони бегунов ва минҷумла кӯдакону тифлон аст. Дар он шаби фоҷиабор Асроров Хоксор Самандарович ва х,аммаслакони ӯ ба хонаи шаҳрванд Буриев Юнус, сокини чамоати деҳоти ба номи Д. Алиеви ноҳияи Файзобод даромада, ӯро бо аҳли оилааш куштанд. Аламовараш он аст, ки сокинони хона онҳоро ҳамчун меҳмон пазироӣ карда, барояшон ба қадри тавон анвои хӯрока омода ва пешкаш мекунанд. Аммо ин хабисон дар ивази илтифоти соҳибони хона 8 нафар аз онҳоро ба шумули занону кӯдакони ноболиғ, аз ҷумла 2 на­фар ақрабояшонро, ки аз деҳаи Тангелии ноҳияи Файзобод буданд, ба яке аз хонаҳо дароварда, би­дуни ягон сабаби мушаххас бо ваҳшонияти бемисл тирборон карда баромада мераванд. Дар натича ҳамроҳи соҳиби хона ҳамсараш Буриева Зулайхо, с.т. 1956, фарзандонаш Буриева Парвина Юнусов­на, с.т. 1973 Буриева Ма­лика Юнусовна с.т. 1975, Буриев Ғайрат Юнусович, с.т. 1993, Буриева Мадина Юнусовна, с.т. 1996, домодаш Раҳмонов Қурбоналӣ Ибодович, с.т. 1968 ва бародари домодаш Райо­нов Маҳмадшариф Ибодо­вич, соли таваллудаш 1969 ваҳшиёна ба қатл расонда мешаванд. Дар ҳодисаи фоҷиабор дар даврони ҷанги шаҳрвандӣ ва ҳатто баъд аз он низ аз тарафи афроди ифротиву тундга­рои исломӣ хеле зиёд рӯй дода, боиси марги ҳазорон шаҳрвандони бегуноҳ ва ҳатто атфолу кӯдакони маъсуми кишвари мо шуда буданд.

Мисоли дигари амалҳои даҳшатбори наҳзатиҳо чинояти сангини узви дигари ҲНИТ “Нурулло полковник(Ҳабиб, писа­ри яке аз роҳбарони гурӯҳҳои ҷиноятпешаи ИНОТ бо тахалусси “Кури Абдураззоқ”) мебошад. Ин узви ҲНИТ шаҳрванд Тоҳиров Убайдро дар макони зисташ ба таври ваҳшиёна бо роҳи ҷудо кардани cap аз тан ба қатл расонидааст.

Суоле оа миён меояд, ки оё содир кардани чу­нин аъмоли ғайриинсонӣ ва ваҳшиёна ба дасти нафароне, ки худро ҳомии дину мазҳаб ва арзишҳои исломӣ медонанд, дуруст ва ҷоиз аст? Оё со­дир кардани чунин ҷино­яти вазнин, яъне куштани нафарони бегуноҳ  ва ба вижа кӯдакон аз дидгоҳи муқаррароти исломӣ гуноҳи кабира нест? Он ҳама қатлу ғорати  ҳамватанон оё барои дини ислом манфиате дошт? ҲНИТ ва раҳбарони моҷароҷӯи он, ки худро ҳомии дину мазҳаб вонамуд мекарданд, чаро даст ба чунин аъмоли ғайриинсонӣ мезаданд?

Чаро феълан низ ҳайати раҳбарӣ ва намояндагони ҲНИТ дар хориҷӣ кишвар дар такя ба сарпарастони манфиатҷӯи бу- рунмарзиашон моҷароҷӯй карда, такрори чунин ҳодисаҳои ваҳшатборро талабгор ва умедворанд? Оё ин гуна пиндор ва раф- тори бадхоҳонги онҳоро нисбат ба Ватану ҳамватанон метавон мувофиқ ва мутобиқ ба ахлоқи ис­ломӣ донист? Албатта, не! Ҳақиқати ин масъала ошкор аст. Ин ҳақиқат, яъне номутобиқатии аъ­моли ифроттароёнаву тундравонаи намояндагони ҲНИТ ба меъёрҳои ах- лоқӣ инсониву юломӣ, аз ҷумла, барои хуҷи муддаиёни наҳзатӣ ва хоҷагони хориҷиашон низ аён аст. Аммо барои онҳо ҳақиқат муҳим нест, зеро онҳо ас­лан на дар паии ҳакикат, балки дар пайи манфиат ҳастанд. Онҳо хуб медонад, ки худ бозори сиё­сии дигаронанд ва дину мазҳаби худро низ сиёсӣ кардаанду ба абзори си­ёсии дигарон табдил додаанд. Исломгароии онҳо на барои ислом, балки барои манфиат аст. Аммо бо далели ин ки бояд барои маблағҳои  бузурги аз сарпарастон гирифтаашон ҷавоб гӯянд, роҳи бозгашт надоранд.

Хусрави Шерзод.

З. АЛИХОНОВ: “ҲНИТ ДАР ПОКИСТОН БАРОИ ОЯНДАИ ХУД АРТИШ ОМОДА МЕКАРД”

Дар акс: З.Алихонов

Суҳбати ихтисосии нашрияи “Хатлон” бо Зафар Алихонов, ҷавоне, ки 8 сол дар Покистон таълимоти ғайрирасмии динӣ гирифта, дар ҳайати созмони экстремистии “Содиқлар” - як ҷиноҳи “Ҳаракати исломии Туркистон” - дар пойгоҳи низомии террористон дар Вазиристон машқу тамрин кардааст.

Зафар Алихонов, ки 34 сол дошта, миллаташ ӯзбек, маълумоташ миёна, оиладор, падари чор фарзанд аст, чанде пеш аз Туркия ба Тоҷикистон депорт шуд. Вай мегӯяд, танҳо баъди чанд соли таҳсили динӣ дар Покистон дарк кард, ки аксари ҷавонон он ҷо фирефтаи гурӯҳу созмонҳои ифротгарою тахрибгаре, чун ҲНИТ, ДИИШ, “Ансоруллоҳ”, “Содиқлар” мешуданд. Ин ташкилотҳо, ба гуфтаи З. Алихонов, аз ҳисоби муҳассилони мадрасаҳо барои худ сарбоз омода мекарданд, то дар оянда барои амалисозии ҳадафҳои низомию идеологиашон истифода баранд.

- Зафар, метавонед аз достони зиндагӣ ва чӣ тавр ба таълимоти динӣ дар хориҷи кишвар ҷалб шуданатон нақл кунед?

- Соли 2000-ум мактаби миёнаи №3-и деҳаи Ваҳдати ноҳияи Хуросонро хатм намудам. Баъд аз он ба деҳаамон мавлавӣ Боймуҳаммад, бо тахаллуси мавлавӣ Раҳматулло, ки чанд солдар Покистон таҳсил карда буд, омад. Ӯ, ки ҳам ҳамсоя ва ҳам хешамон буд, ба наздаш рафтам ва ҳамин тавр, таҳсилоти ибтидоии диниро шурӯъ кардам. Баъдан ӯ ба ман тавсия дод, ки ба шаҳри Карочии Покистон сафар карда, таҳсилоти диниро дар мадрасае, ки ӯ хатм кардааст, идома диҳам. “Он ҷо беҳтар ва зудтар меомӯзӣ”, - гуфт мавлавӣ. Бо роҳнамоии ӯ азми сафар кардам. Падару модарро розӣ намудам, маблағ ҷамъ карда, шиноснома ва раводид гирифта, ба он ҷо рафтам. Соли 2003 буд. Дар Карочи маро мавлавӣ Муъин ном шахсепешвоз гирифт. Маро ба мадрасае, ки устодамон мавлавӣ Раҳматулло тавсия дода буд, бурданд. Он ҷо дер шуда буд, қабулам накарданд. Баъдан ба мадрасаи “Бибинурия” оварданд. Фаҳмидам, ки дар ин мадраса пеш аз мо ҳам тоҷикон мехондаанд. Соли 1992, бо оғози ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон ва даврони гурезагӣ, чандин ҷавони тоҷик ба таҳсил дар ин мадраса ҷалб шуда, ҳамон ҷо мондаанд. Маро ҳам пеши ҳамонҳо бурданд. Калонашон Маҳмадшариф, Иброҳим, Саид, Талабшоҳ буда, дар умум, тақрибан 30 нафар ҷавони тоҷик таҳсил мекарданд. Ман ҳам он ҷо мондам ва чор сол таҳсил кардам.

- Чунин ақидаҳо низ дар миёни коршиносон роиҷ аст, ки он ҷо аз рӯзҳои аввали таҳсил як навъ зеҳнсозии муҳассилон шурӯъ мешавад ва ин зеҳнсозӣ ба шинохти асли ислом – он ҳадаф, ки бисёриҳоро ба кишварҳои исломӣ мебарад, ҳеҷ рабте надорад...

- Дуруст аст. Дар чаҳор соли аввали таҳсил шоҳид будам, ки ҷавононе, ки қабл аз мо ба мадрасаи “Бинурия” рафтаанд, ба истилоҳ “ҳама чиро дида буданд”. Яъне як қисмашон дар сафи “Толибон” ҳам ҷангидаанд, қисме дар Афғонистон зиндагӣ кардаанд, ҳама чиро медонистанд. Дар тамрингоҳҳои Пешовар ҳам аз машқҳо гузаштаанд. Баъзеяшон гашта омадаанд ва боз рафтаанд “хонданӣ”.

Дар ҳамон ҷо зеҳнсозии маро ҳам шурӯъ карда буданд. Ҷиҳод рафтану чӣ қадар савоб доштани онро ташвиқ мекарданд. Дар зеҳни муҳассилон эҳсоси нафрату бадбинӣ нисбат ба Ҳукумати Тоҷикистонро бедор мекарданд, тавассути ҳар гуна наворҳои таҳрифшуда Тоҷикистонро бад нишон медоданд. Он замон ин ҳамаро нафаҳмидам. Баъд маълум гардид, ки ҳамон вақтҳо дар миёни бачаҳо аъзои гурӯҳҳои террористӣ ҳам будаанд. Оҳиста-оҳиста дар зеҳни мо таъсир мерасониданд. Гурӯҳҳое буданд, ки аз ҳисоби муҳассилони ҷавон барои худ ҷонибдор, ташвиқотчӣ ва террорист тайёр мекарданд.

- Кадом гурӯҳҳоро дар назар доред?

- Гурӯҳҳои террористӣ ва ифротгароҳо, аз он ҷумла “Ҳаракати исломии Ӯзбекистон”, “Ансоруллоҳ” ва “Содиқлар”. Инҳо бештар ӯзбекзабонҳоро ҷалб мекарданд. Намояндагони ин ташкилотҳо ба муҳассилони мадраса бо баҳонаи ин ки муҳтоҷанд, маблағу либосворӣ ва маводи озуқа тақсим намуда, ба ин васила ба худашон ҷалб мекарданд.

- Чор сол таҳсил кардед. Баъд чӣ шуд?

- Соли 2007 гашта ба ватан омадам. Таҳсилам пурра анҷом наёфта буд, аз ин рӯ, бояд бармегаштам. Ин дафъа ҳамроҳи худ ҷиянам Муродҷон ва ҳамдеҳаам Ибрагимов Садриддинро ба мадраса бурдам. Он вақт дуруст намефаҳмидам, ки мо ба роҳи бад рафта истодаем, иштибоҳ мекунем. Ба дарки ин воқеият, ки гумроҳ шудаам, дар соли шашуми таҳсил расидам. Ба ин Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон сабаб шуд.

- ҲНИТ? Чӣ тавр?

- Замони таҳсилам дар Покистон медидам, ки раҳбарону фаъолони ҲНИТ ба шогирдони мадрасаҳое, ки ғайриҳанафиянд, яъне мавдудӣ мегӯянд, кумакҳои фаровон мерасониданд. Намояндагони ҲНИТ ба раҳбарии Маҳмудҷон Файзраҳмонов ба бачаҳое, ки зеҳнашон ба шиагӣ яқин аст, ҳар моҳ стипендияи муайян, инчунин маводи ғизоӣ тақсим мекарданд. Намегуфтанд, ки ин маблағ аз куҷост ва барои чӣ дода мешавад. Хусусан, дар идҳои мазҳабӣ, иди Қурбон маблағ равон мекарданд ва бачаҳои калон гов гирифта, забҳ менамуданд, ба бачаҳо тақсим карда ва барояшон мавъизаҳо мехонданд.

- Мавзӯи мавъизаҳо чӣ буд ва чӣ рабте ба ҲНИТ дошт?

- Дар “мавъизаҳо” асосан аз ҷавонон даъват мешуд, ки ҲНИТ-ро дастгирӣ кунанд, ба узвияти он бипайванданд. “Агар мо аъзо нашавем, ҳизбро дастгирӣ накунем, кӣ мекунад?” мегуфтанд. Бо ин роҳ одам ҷалб мекарданд.

- ҲНИТ он солҳо дар Тоҷикистон расман фаъолият мекард. Пас, ҷалби муҳассилони мадрасаҳо дар Покистон ба узвияти ин ҳизб бо чӣ мақсад буд?

- Ин ҳизб шумораи тарафдоронашро аз ҳисоби одамони мазҳабӣ, бахусус онҳое, ки бештар ба равияи мавдудиҳо ва шиаҳо гаравиш доранд, афзудан мехост.

- Чаро маҳз инҳо?

- Равияи мавдудиҳо дар Покистон, ба қавли устодон, ба шиагӣ яқин аст. Равия, ақида, амалаш ба шиагӣ яқин аст. Ин муҳассилон ҳарчанд дар шароити люкс таҳсил мекарданд, ба онҳо аз ҷониби ҲНИТ кумакҳои фаровони доимӣ мерасид. Баъдтар фаҳмидам, ки дар Тоҷикистон низ эмиссарҳои ҲНИТ бачаҳоро ҷалб намуда, ба Эрон, ба мадрасаҳои Қум барои омӯхтани мазҳаби шиаҳо бо маблағи худашон равон мекарданд.

Бо маблағи ҲНИТ барои ҷавонон дар Қум ҳамаи чизҳоро фароҳам меоварданд, яъне ҷойи хондан, хоб, стипендия, ҳама шароит муҳайё. Ҳоло ҳам чунин мекунанд. Бачаҳои ҳанафимазҳабе, ки он ҷо мехонданд, наметавонистанд аз ҲНИТ кумак дарёфт кунанд. Барои ин бачаҳо ақаллан, дар омодасозии ягон санад мусоидат намекарданд. Дертар фаҳмидем, ки мақсади аслии ҲНИТ паҳн намудани шиагарӣ дар Тоҷикистон будаву ҳадаф доштанд, ки мусулмонон, тоҷиконро шиа кунанд. Ҳамзамон, маълум гардид, ки барои амалӣ намудани ин ҳадаф ҲНИТ як шабакаи пурзӯри таблиғгаронро таъсис дода истодааст.

- Ин чӣ маънӣ дошт?

- Азбаски наҳзатиён кумакҳоро аз Эрон мегирифтанд, (дертар фаҳмидам, ки Эрон сарпарасти ҲНИТ будааст), табиист, ки сиёсат ва маҳзаби расмии он кишвар - шиаро таблиғ мекарданд. Борҳо буд, ки аз Эрон пул гирифта, ба бачаҳо тақсим мекарданд. Масъулони ин ҳизб, аз ҷумла Маҳмудҷон Файзраҳмонов, кумакҳои моддиро оварда, дар миёни муҳассилин таблиғот мебурданд, ки ба Тоҷикистон баргашта, ба узвияти ҲНИТ пайвандед. Баъди бозгаштан ба ватан шахсан маро не, аммо чанде аз ҳамдеҳагон ва онҳоеро, ки дар Покистону Афғонистон таҳсил кардаанд, ба узвияти ин ҳизб ҷалб намуданд. Фикр мекунам, ба зудӣ ба ин ҳизб ҷалб шудани онҳо зери таъсири ҳамон ба ном кумакҳое буданд, ки наҳзатиҳо дар он кишварҳо мерасонданд.

- Бисёр вақт достони ҷавонҳоеро, ки ба таълимоти  ғайрирасмӣ мераванд, мешунавем, ки дар бораи ҷалб шуданашон ба машқҳои низомӣ мегӯянд. Шумо низ шоҳиди ҳамчунон ҳолат будед?

- Шоҳид будем. Ба бачаҳо амалҳои ифротгароию тахрибкорӣ омӯзонида шуда, ташвиқоти зиддидавлатӣ бурда мешуд. Ин гурӯҳҳо дар даруни мадраса махсус одам доштаанд. Ҳамонҳо ташвиқот мебурданд, ки ҷавонон дар вақти таътил омада машқи низомӣ гирифта, бо пешвоҳояшон шинос шуда раванд. “Баъдан, ҳар вақте лозим ояд, худамон меёбематон” мегуфтанд. Дар таътил аксар бачаҳо бекор мемонданд. Аз ин фурсат истифода бурда, онҳоро даъват мекарданд, ки аз тамринҳои низомӣ гузаранд.

- Чӣ меомӯзанд дар он машқгоҳҳо?

- Ба он ҷо аксар вақт бачаҳои ҷоҳилу ба омӯзиши илм камтаваҷҷуҳ мерафтанд: онҳое, ки нав намозро шурӯъ кардаанд, ё ба омӯзиши ислом тоза пардохтаанд.Онҳо мағзшӯӣ мешуданд: барояшон наворҳои видеоиро аз интернет ва дискҳо нишон медоданд ва мегуфтанд, ки исломи ҳақиқӣ ҳамин аст. Дар навбати аввал, рукнҳои намозро нишон медоданд, дуоро меомӯзонданд, баъдан машқҳои ҷисмонӣ мегузаронданд, истифода аз автоматро дар кӯҳҳо нишон медоданд.

- Ин таълимот аз якчанд марҳила иборат аст?

- Таълимоташон якчанд марҳила ё давраро дар бар мегирифт. Масалан, як моҳ омӯзишҳои назариявӣ мегузаштанд, моҳи дуюм истифодаи силоҳи калон, дар марҳилаи сеюм таҷҳизоти худкафонӣ ва мисли ҳамин чизҳоро нишон медоданд. Ман ҳам як дафъа аз ҷониби ташвиқгарони гурӯҳи “Содиқлар” ба чунин таълимоти низомӣ ҷалб шуда будам.

- Гуфтед, ки истифодаи силоҳро низ меомӯзонанд. Оё муҳассилин дар ин тамрингоҳҳо ба аслиҳа дастрасии озод доштанд?

- Нахуст истифодаи автомати Калашниковро меомӯзонанд. Ман он ҷо зиёд набудам, танҳо медонам, ки анборҳои калони силоҳ доранд.

- Дар мадрасаи “Бинурия”, ки таълимоти динӣ мегирифтед, ба масъалаи ахлоқ ва тарбияи шогирдон чӣ гуна муносибат мешуд?

- Ростӣ, азбаски мадраса бисёр калон буд, мудирият рафтори бачаҳоро контрол карда наметавонист. Бадахлоқӣ, аз ҷумла қимору мухаддироту бачабозӣ зиёд буд дар мадраса. Масалан, қариб ҳар рӯз мешунавидем, ки яке бо дигаре бозӣ карда истодааст. Ба ҳамин монанд бадахлоқиҳои дигарро низ ҳар лаҳза шунидан ва ҳатто мушоҳида кардан мумкин буд.

- Шумо гуфтед, ки дар он ҷо чанд созмону ташкилоте ҳаст, мисли “Содиқлар”-у “Ансоруллоҳ”, ки ҷавононро, ба қавле “вербовка” ё мағзшӯӣ мекунанд. Ин ташкилотҳо чӣ ҳадафҳо доранд ва аз ҳамдигар бо чӣ фарқ мекунанд?

- Ҳадафу идеологияашон аз ҳамдигар зиёд фарқ намекунад. Фақат дар забон. Тавре болотар гуфтам, раҳбарони ташкилоти “Содиқлар” аксаран ӯзбекистонианд ва сиёсаташонро ба самти Ӯзбекистон нигаронидаанд. Масалан, дар ин бораҳо меандешанду нақшакашӣ мекунанд, ки дар дохили Ӯзбекистон бояд чӣ кор кунанд, куҷоро таркиш диҳанд, киро террор кунанд. “Содиқлар” асосан ӯзбекзабонҳоро ба сафи худ ҷалб мекунад. Калонҳои “Ансоруллоҳ” бошанд, тоҷикҳо буданд ва сиёсаташонро асосан ба самти Тоҷикистон нигаронидаанд. Бо ҳамин фарқ доранд, дигар ҳадафҳояшон муштарак аст.

- Ҷамъан, дар Покистон чанд сол таҳсил кардед?

- Дар он ҷо 8 сол дар мадраса хондам. Соли 2007 ба зиёрати падару модарам омадаму баргашта рафтам. Дубора соли 2009 барои издивоҷ кардан ба Тоҷикистон омадам. Соли 2010, вақте ки бо дастури роҳбарияти давлат ҳамаи донишҷӯёни дар кишварҳои хориҷӣ ба таълимоти ғайрирасмии динӣ ҷалбшуда ба ватан бозгардонида шуданд, ман низ баргаштам. Дар Тоҷикистон тақрибан ду моҳ истодам. Ҷавоне, ки соли 2007 бо худ ба Покистон бурда будам, нахост ба ватан баргардад. Баъдтар фаҳмидам, ки вай ба узвияти ДИИШ пайваста, дар Ҷумҳурии исломии Афғонистон дар амалиёти ҷангӣ ширкат меварзад. Дар Тоҷикистон хешу табори он ҷавон ба ман зиёд фишор оварданд, аз ин рӯ, маҷбур шудам, ки ба тарафи Россия ба муҳоҷирати меҳнатӣ сафар намоям.

- Пас, чӣ хел шуд, ки шуморо ба Тоҷикистон аз Туркия депорт карданд?

- Вақти дар Россия буданам аз Тоҷикистон, аз деҳаамон Бобохонов Ҷамолиддин рафта буд, ки ҳоло низ дар Туркия аст. Вай аз Туркия чизҳои куҳна ҷамъ мекарду мисле ки ба тиҷорат машғул буд. Шумораи телефони ӯро ёфта, ҳолати Туркияро пурсидам, ки он ҷо барои коркунӣ ва зиндагӣ мешавад ё не. Хуллас, бо мусоидати ӯ ба Туркия рафтем. Дар он ҷо кор ёфтам - кори сохтмонӣ. Баъди чанде зану фарзандонамро, ки дар Тоҷикистон буданд, низ ба Туркия даъват кардам ва якҷоя зиндагӣ доштем. Азбаски ҳуҷҷатҳоям чандон дуруст набуданд, маро дар Туркия боздоштанд ва депортатсия карданд.

- Дар Туркия чӣ рӯзгор доштед? Оё он ҷо намояндагони гурӯҳҳои ифротӣ бо шумо кӯшиши тамос гирифтан нишон намедоданд?

- Дарвоқеъ, он ҷо низ ташвиқгарон ҳастанд. Масалан, як донишҷӯи тоҷик бо номи Сайраҳмон дар суҳбат бо ман гуфт, ки он ҷо ҲНИТ ячейкаҳои худро дорад. Намояндагони ин ҳизб ҳуҷраҳои кории люкс, яъне хеле хуб доранд, бо мошинҳои гаронбаҳо мегарданд, дар тарабхонаҳои гаронарзиш хӯрок мехӯранд. Аммо ягон нафарашон дар ҷое расман кор намекунанд. Бачаҳое, ки аъзои ин ҳизб шудаанд, аз ҷое кумакпулӣ ё маош мегиранд, ҳуҷҷатҳояшон дуруст аст, бидуни мушкил гаштугузор ва фаъолият мекунанд. Ҳамон ҷо ҳам маълумам шуд, ки ҲНИТ сарпарастони хориҷӣ дорад, маблағҳои зиёд мегирад, аз ин рӯ, аъзояш ранҷи муҳтоҷӣ намекашанд.

- Ба фикри шумо, кадом усулҳо, методҳо барои ҷалби ҷавонон ба гурӯҳҳои ифротию террористӣ истифода мешаванд?

- Методи асосиашон маблағ аст. Онҳо ба ҷавононе, ки муҳтоҷанд, кумакҳои моддӣ расонида, онҳоро ба қавле миннатшунав ва ба навъе вобастаи худашон мекунанд. Худашонро хизматгори аслии дин нишон дода, бо намоиши видеоҳои сохтаву қалбакӣ онҳоро зидди ҳукумати қонунӣ мешӯронанд. Яъне ба эҳсоси ҷавон бозӣ мекунанд. Ҷавононе, ки ҳанӯз аз ҷиҳати илм ва донишҳои сиёсӣ мусаллаҳ нестанд, бо ин роҳ зеҳншӯӣ мекунанд. Бархеҳо тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ ҷалб мешаванд. Хуллас, ин гурӯҳҳо ташвиқгарони пурқуввате доранд, ки баъди якчанд суҳбат гузаронидан ҷавонони камтаҷрибаро зуд ба сӯйи худ моил карда метавонанд.

- Шумо, ки таҳсилдидаи мадрасаи динӣ дар як кишвари исломӣ ҳастед, ба назаратон, сохти демократии давлатдорӣ чӣ мухолифате бо идеологияи он гурӯҳҳои ифротӣ дорад? Демократияро чӣ гуна арзёбӣ мекунед?

- Демократия, яъне... Дар ин бора ягон фикр надорам. Шарҳ дода наметавонам...

- Имрӯз давлати Тоҷикистон аз он ки шаҳрвандонаш бо роҳҳои ғайрирасмӣ ба таълимоти динӣ дар хориҷи кишвар фаро гирифта шудаанд, ё аз онҳое, ки дар сафи ДИИШ дар ҷангҳои Сурияву давлатҳои ҷангзада иштирок мекунанд, нигарон аст. Фикр мекунед, то куҷо ин хавотиршавӣ асос дорад?

- Ин нигаронӣ асос дорад. Набояд гузошт, ки масалан, идеологияи ДИИШ ва дигар созмонҳои ифротӣ ба ҷавонони мо таъсир кунад, ақидаҳои онҳо ба дили ҷавонони Тоҷикистон роҳ ёбад. Бубинед, идеологияи ин гурӯҳҳо чист: Онҳо хуб медонанд, ки бо роҳи низомӣ вориди як давлат шудан мушкил аст. Аз ин рӯ, мехоҳанд бо роҳи ақидатӣ ва идеологӣ ба ҷомеа таъсир гузоранд ва суботи ҷомеаву давлатро халалдор созанд. Барои онҳо осон аст, ки бо қишри ҷавон, ки зеҳни тоза доранд, кор баранд. Пайравони ДИИШ, ки як созмони террористӣ аст, одамони ғайри худашонро мусалмон намеҳисобанд. Аз ақидаҳои онҳо бояд гурехт, зеро бисёр радикал ҳастанд.

Инчунин онҳоеро, ки ҳоло ҳам дар мадрасаҳои кишварҳои хориҷӣ таҳсил мекунанд, бояд баргардонид ва мағзшӯӣ кард, зеро ҳама созмонҳои ифротгарою террористӣ онҳоро зеҳнсозӣ мекунанд.

Аслан, ҳеҷ касе, созмоне, гурӯҳе, ҳизбе бидуни ғараз ба каси дигар кумак намекунад, пул намедиҳад. Ин ҳизбу созмонҳо бо роҳи дастгирии молиявӣ, пардохти маблағи таҳсил ва ҷалби онҳо ба машқу тамринҳои низомӣ дар миёни муҳассилони мадрасаҳо барои худ дар оянда артиш тайёр мекунанд.

- Ба таблиғоти ҷавонон ба сафи ДИИШ-у созмонҳои дигар асосан киҳо машғул мешаванд? Оё таблиғгарон омӯзишҳои махсусеро гузаштаанд?

 - Таблиғгаронро асосан аз ҷумлаи пайравони ин созмонҳо, ки дар навбати худ, манфиатҳо доранд, интихоб мекунанд, асосан онҳоеро, ки идеологияи гурӯҳ ё ҳизбашонро хуб медонанд, илми фалсафа ва психологияи инсонро балад ҳастанд. Ба шунидаам, дар Туркия як таблиғгари фаъоли ДИИШ-ро барои он ки одамони бисёреро аз роҳи ташвиқот ба сафи ин гурӯҳ ҷалб карда буд, ҳатто маоши моҳона таъин карда буданд. Тавре гуфтам, ҲНИТ ҳам дар он ҷо барои таблиғгаронаш шароитҳои хуб муҳайё кардааст. Яъне байни таблиғгарони наҳзатӣ ва таблиғгарони ДИИШ-ӣ тақрибан тафовуте мавҷуд нест, чун дар ниҳоят ҳамагӣ як ҳадаф доранд: бо роҳи зӯроварӣ ва қатли инсонҳо ба даст овардани қудрат.

- Тавсияи шумо ба ҷавонони тоҷик чӣ аст?

- Асло фирефта нашаванд, ба мадрасаҳои номуайяни динӣ нараванд. Фиреби онро нахӯранд, ки дар ин мадрасаҳо таҳсил ройгон аст, шароити хуб дорад, зеро банда бо чашми худ дидаму шоҳид будам, ки муҳассилин дар он ҷо чӣ рӯзгори сахту сангине доранд. Дар кишвари худамон ҳамин хел мадрасаҳо ҳастанд, донишҳое, ки кифоя ба ислом аст, дар Тоҷикистон гирифтан мумкин аст. Дар он кишварҳо гурӯҳҳои террористӣ зеҳнҳоро хароб мекунанд. Нафаре, ки шомили ин гурӯҳҳо шуд, агар пушаймон ҳам шавад, дигар аз он баромада наметавонад. Дигар барояшон баромада ба хона рафтанро иҷоза намедиҳанд. Немегузоранд, ё ба сӯят тир холӣ мекунанд, ё саратро аз тан ҷудо мекунанд.

Ба падару модарон ҳам муроҷиатам ин аст, ки аз гумроҳшавии фарзандонашон пешгирӣ кунанд. Нагузоранд, ки ҷигарбандашон қурбони бозиҳои ҳароми гурӯҳҳои ифротӣ шаванд, ба қатлу куштори одамони бегуноҳ даст зананд, нисбаташон ҷиноятҳои бадахлоқона содир шавад.

Вақте ки дар Покистон мехондам, ҷиҳодро фақат ба маънои “кушокуш”, “ғайр аз худат касе бошад, қатл кардан”, “куштан” медонистам. Ҳозир яқин медонам, ки ин ҷиҳод нест. Ҷиҳод ин ҳимояи ватан, ёрӣ ва хизмат ба падару модар, тарбияи хубу шоистаи фарзандон аст. Ҷиҳод ба маънои дар роҳи ислом ҳаракат кардан аст. Дар даст силоҳ гирию бо мусулмонон ҷанг кунӣ, ба зидди давлату мардумат бароӣ ин ҷиҳод нест. Ҳоло фикр мекунам, ки ҳамон идеологҳои гурӯҳу созмонҳои ифротӣ барои расидан ба ҳадафашон баъзан ба таҳрифи китоби Қуръон низ даст мезаданд. Ба назарам, яке аз сабабҳои асосии “ифротӣ” хондани онҳо маҳз ҳамин аст, ки ҳама чиро – шурӯъ аз муқаддасоти динӣ то зиндагии дунявӣ – ба ҳадди ифроту ифлосӣ расонидаанд.

Мусоҳибаи

Носирҷон МАЪМУРЗОДА,

“Хатлон”

КАБИРӢ МУҲСИДДИНРО ДАР РӮЗИ МАВЛУДАШ КУШТ

3-юми майи соли 2012 Ортиқзода Муҳсиддин, сокини деҳаи Андигони шаҳри Ваҳдат  рӯзи мавлуд дошт. Ӯ 12 сола мешуд. Чанд ҳамсинфашро ба хона даъват карду модараш ба оростани дастурхон машғул буд. Ин лаҳза Муҳсиддинро ба наздаш хонд ва чанд сомоние дода хоҳиш кард, ки аз мағозаи наздиктарин рафта камтар ширинии дигар биёрад. Муҳсиддин - «Не модарҷон ташвиш накашед, басанда аст, ин пулро барои дигар корҳои рӯзгор сарф кунед» - гӯён пулро баргардониданӣ буд. Аммо модараш бо дилсӯзию ифтихор ва шукргузорӣ аз ақлу фаросати писараш, ки ба синну соли кӯчак нигоҳ накарда, ғами хонаводаро мехӯрд, ҷавоб дод: «Писарҷонам, ту марди хонадони моӣ, падарат дар ғарибисту худат пушту паноҳ, сутуни хонадон гаштаӣ. Ҳоло туӣ ноновару нигаҳбони хона. Туӣ, ки замини наздиҳавлиро кишт ва парвариш мекунӣ, ҳосилашро меғундорӣ. Туӣ, ки ҳезуму  алаф ҷамъ меоварӣ, молу говамонро саробонӣ мекунӣ. Рав, ба нодориамон нигоҳ накун, ҳарчӣ хоҳӣ биёр, пулат нарасад қарз гир, коре карда бармегардонем. Коре кун, ки сарат назди ҳамсинфон паст нашавад».

Муҳсиддин рафту чанд соат барнагашт. Модари бечора зору ҳайрон сари роҳ мебаромаду медаромад. Мардуми қишлоқ, ҳамсояҳо аз назди хонаашон тез мегузаштанду  кӯшиш мекарданд, ки ҳамгап нашаванд, то аз ваҷоҳаташон мусибат аён нагардад.  Ҳамсинфонаш ҳам наомаданд.

Ду соат пас ҷасади беҷон ва афгоргаштаи Муҳсиддинро ҳамсояҳо ба хона дароварданд. Доду фиғони модари бечора ба фалак печид. Даме аз ҳуш мерафту дақиқае «марди хонадонам рафт, пушту паноҳам рафт»,  гӯён зор-зор мегирист. То ҳол худро гунаҳгор меҳисобад ва маломат мекунад, ки чаро он рӯз ҷигарбандашро  мағоза фиристод. Дар ҳоле ки гунаҳгорон,   кушандагони Муҳсиддини 12 сола дигаронанд.

Он рӯз вақте Муҳсиддин хурсандона аз мағоза бармегашт, автомашинаи шахсии тамғаи «Тайёта Кемри», рақами давлатиаш 39-26 АМ 01 РТ бо суръати 110-120 км дар соат, аз роҳи байни деҳа убур мекард. Маълум буд, ки мошин нав харидорӣ шудааст ва ронандааш хеле ҷавон, ҳоло риш набароварда буд.  Чанд нафар сокинони деҳа, ки қад-қади роҳ ҳаракат доштанд, ҷон дар кафи даст, худро базӯр канор кашиданд. Танҳо Муҳсиддин натавонист. Ӯ рӯ ҷониби хона равон буду мошин аз пушт ҳаракат мекард. Зарбаи мошин ба дараҷае сахт буд, ки дар бадани навраси бечора узви обод намонд. Муҳсиддин аз ғояти дард ва талвосаи ҷонканӣ болои замини баъди борони баҳорӣ лойолуд дар худ мепечид, қотили ӯ дар андешаи он буд, ки чӣ тавр ҷинояташро рӯйпӯш кунад.

Ӯ баъди пахш намудани кӯдак ҳаракаташро бо ҳамон суръат давом дод. Мардум бо  доду фарёд ҷониби кӯдак давиданд. Ӯро бардоштанд ва ҳар нафаре бо умеди ёфтани мошине ҳар ҷониб даводав доштанд. Баъди 15-20 дақиқа мошинеро аз роҳи дуртар ёфтанду оварданд. Муҳсиддин аллакай аз ҳаракат монда буд.

Вақте ӯро ба беморхона оварданд кор аз кор гузашта буд. Духтури навбатдор бисёр талош намуд, вале суде накард. Бо таассуфи зиёд иброз дошт, ки: «Хунаш зиёд рафтааст, агар сари вақт меовардед, наҷот додан мумкин буд». Онҳое ки кӯдакро оварда буданд бо нафрин лаънат бар ронанда мехонданд.

Ронандаи  чинояткор   Муҳаммад Тиллозода – писари раиси Ҳизби нахзати исломи Точикистон Муҳиддин Кабирӣ буд. Ӯ 19 сол дошту он рӯз падараш барояш мошини хориҷии тамғаи навбаромади «Тайёта  Кемри»-ро бо маблағи 120 ҳазор доллари ИМА харидорӣ карда буд.

Беадолатии зиндагиро бубинед, ки падаре бо пули  аҷнабиён  барои фарзанди ҳанӯз санади ронандагӣ надоштааш чунин мошин гароннарх  мехарад ва навраси 12-солае, ки ранҷи рӯзгори хонадон бар гарданаш бор аст, барои як пора нон ҷон меканад, аз дасти писари ин ғаддор кушта мешавад. Наврасе бо марг мувоҷеҳ гардонида шуд, ҳазорон орзую умеди волидайн ба ӯ буданд. Ҳанӯз аз дунё чизе надида буд  ва шояд калон шуда як инсони шарифе  мешуд, ки ифтихори падару модар, диёру Ватани худ мегашт.  Имрӯз падари хонадон дар Русия барои ёфтани қути лоямуте саргардон аст ва модари Муҳсиддини ҷавонмарг Ғафурова Фариза дар ёди фарзанди гумкарда ғамбемору дучор бо ранҷҳои рӯзгор. Қотили фарзандашон дар Аврупо машғули кайфу сафо.

Он шабу рӯз Муҳиддин Кабирӣмеҳри падарии худро нисбати фарзанди ҷинояткор намоиш дод. Муҳаббати падару модари бо ғаму кулфат ва қалбҳои якумра сӯзон гирифтор, ба назараш намерасид. Ӯ назди падару модари кӯдак рафта, бо истифода аз чарбзабонию пеш овардани ҳадисҳои  авомфиребона оид ба "тақдиру насиб", «қазову қадар», «сарнавишту хати пешонӣ» ва монанди инҳо, онҳоро моил ба он сохт, ки даъвое накунанд. Дар ивазаш ба онҳо ваъдаи дастгирии якумриро дод.

«Кунад ҳамҷинс бо ҳамҷинс парвоз…». Дар қазияи садамаи автомобилӣ, ҷинояткори дигар, адвокат Бузургмеҳр Ёров, ки ҳоло бо ҷурми фиреб додани даҳҳо нафар  муштариёнаш, инчунин дастдорӣ дар амалҳои ҷинояткоронаи дигар аз озодӣ маҳрум карда шудааст, ҳамчун вакили Муҳаммад Тиллозода, бо корчалонии ба худаш хосу маблағҳои  Кабирӣ тавонист, ки Муҳаммад Тиллозодаро бегуноҳ муаррифӣ кунад. Дар сурате, ки ҳангоми пахши Ортиқов М. суръати мошин 110-120 км дар соат зиёд буд ва худи М. Тиллозода дар баёноташ ин далелро тасдиқ мекунад, суръати онро  44 километр дар соат  ва  писарбачаи кушташударо айбдор нишон доданд. Ва бо ҳамин роҳ Муҳаммад Кабирӣ аз ҷавобгарии ҷиноятӣ озод шуд.

Дар бораи  кӯмакҳои Кабирӣ ба хонаводаи Муҳсиддини ноком чанд рӯз пеш бо модараш - Ғафурова Фариза суҳбате доштем, ки мухтасараш ин аст:

         «Баъди ҷанозаи ҷигарбандам  (модари дилфигор худашро дошта наметавонад ва зор-гиря мекунад), аниқтараш дар рӯзи ҳафти писарам,  Кабирӣ ба хонаамон омад. Бо виқор вориди ҳавлӣ шуд ва тавре худро вонамуд мекард, ки гӯё ҳодисае нашудааст. Худам дар як гӯшаи хона будаму бо шавҳарам муддати чанд дақиқа гуфтугӯ намуданд. Як халта орд ва 30 килограмм биринҷ оварда буд. Ӯ баҳои умри писарамро ҳамин қадар нарх  карда буд. Ваъдаҳои зиёд доду рафт. Мусулмонии роҳбари ҳизби исломро ҳамин қадар дидам. Не, анқтараш баъди чанд сол дар хона нишаста будам, ки ҳамсояамон Саодат давида омад ва гуфт: «Телевизорро мон, ҳамоне ки писараш Муҳсиддинро кушт, дар борааш гап мезананд». Вақте мондам сухан дар бораи он мерафт, ки қотилони писарам яку ним миллион доллар ба дастаи одамкушон додаанд, ки аз нав Тоҷикистонро хуношом созанд. Аламам тоза шуд ва аз нав дар ёди писари ҷавонмаргам гиря кардам. Ҳамсоя тассалоям дод, ки «Дигар гиряю нола фақат бар саломатии худат зиён дораду халос. Онҳо парво надоранд. Бубин боз чӣ қадар бегуноҳро куштаанд».

Ҳангоми суҳбати мо бо Ғафурова Фариза боз чанд ҳамсояи дигар ҳамроҳ шуда буданд. Яке аз онҳо илова кард, ки «Ин одам (манзураш Кабирӣ) ба дараҷае пастигарӣ дорад, ки ҳатто дар ҷанозаи модараш, ки кампири Сочак ном дошт, аз Маскав наомад. Он вақт ӯ вакили мардумӣ буд. Дигарон ӯро гӯру чӯб намуданду ҷаноза хонданд. Аз нафаре, ки қадри модари ҳаётбахшидаашро надонист, ҷои озору гила чист? Худро ҳомии дину ойин мегираду аз мусулмонӣ фарсахҳо дур аст. Яку ним миллион доллар барои куштани тоҷикҳо дод, вале барои ба ҷанозаи модараш омадан чанд сомониро дареғ дошт. Худро мусулмон меномаду 4 зани беникоҳ дорад ва дар Аврупо бо онҳо кайфу сафо мекунад. Барои  чунин одам ҳаёти яку даҳ, саду ҳазорҳо Муҳсиддин  чӣ қадру манзалат дорад?

Аз суҳбат мегаштаму пеши худ фикр мекардам. Кӣ беҳтар аз зани деҳотӣ хислати ашхосеро чун Кабирӣ омиёна, вале ба ин дақиқӣ   ошкор мекунад? Ҳеҷ кас. 

Эҳсони Ёдгор

С. Р. Мирзозода: «ҲИЗБИ НАҲЗАТИ ИСЛОМИИ ТОҶИКИСТОН, БИДУНИ ШАК, ДАР КӮШИШИ ТАБАДДУЛОТ ДАСТ ДОШТ»

(Суҳбати ихтисосии хабарнигори ҳафтаномаи «Ҷумҳурият» бо муовини Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сарпрокурори ҳарбӣ генерал-майори адлия С. Р. Мирзозода)

Дар ҷаҳони муосир падидаи нангини экстремизм ва терроризм ба рушди инсоният хатари ҷиддӣ эҷод менамояд. Кӯшишҳои сиёсисозии дин дар бозиҳои геополитикӣ барои абарқудратҳо ҳамчун меъёр қарор гирифта, дар заминаи он гурӯҳҳои манфиатхоҳ низоъ ва даргириҳоро дар манотиқи мухталифи сайёра роҳандозӣ мекунанд. Вобаста ба ин ва дигар масоили дахлдор суҳбате оростем бо муовини Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сарпрокурори ҳарбӣ генерал-майори адлия С.Р. Мирзозода. Сараввал барои розигиатон ба мусоҳиба изҳори сипос менамоем ва суҳбатро бо ин савол шурӯъ мекунем:

- Моҳи сентябри соли равон дар ҳафтаномаи «Тоҷикистон» мусоҳибаи Ш.Ҳамдампур бо судяи Суди Олии ҶТ Азизов Ш.О., ки ҳалномаи судиро дар бораи ташкилоти террористӣ-экстремистӣ шинохтани ҲНИТ қабул кардааст, таҳти унвони «То табаддулот се рӯз монда буд» интишор гардид. Мехостем, ки андешаи худро ҳамчун муовини Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сарпрокурори ҳарбӣ пиромуни матлаби мазкур иброз медоштед.

- Ташаккур. Ман ба далелҳои аз тарафи судяи Суди Олӣ Азизов Ш.О. овардашуда розӣ ҳастам, чунки дар ин мусоҳиба сухан дар бораи тасмимҳои меъёрии ҳуқуқӣ меравад. Яъне, ҷанбаи ҳуқуқии масъала бо назардошти ҳалномаи мақомоти судии кишвар мақоми аввалро касб кардааст. Хотиррасон бояд шуд, ки 22 сентябри соли 2015 ба Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аризаи даъвогии Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи ташкилоти террористӣ-экстремистӣ эътироф намудани ҲНИТ, қатъи фаъолият ва барҳам додани он дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод гардида буд. Аризаи Прокурори генералӣ бо таҳлили маводҳои парвандаҳои ҷиноятии давоми солҳои охир тафтишнамудаи мақомоти прокуратура, амнияти миллӣ ва корҳои дохилӣ оид ба ҷиноятҳои сангини содиркардаи роҳбарону аъзоёни фаъоли ҲНИТ асоснок карда шудааст. 29-уми сентябри соли 2015 бо ҳалномаи Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аризаи Прокурори генералӣ қонеъ карда шуда, фаъолияти Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон дар қаламрави Тоҷикистон расман қатъ ва ҳизби мазкур ҳамчун ташкилоти террористӣ-экстремистӣ эътироф карда шуд.

- Аз назари ҳуқуқӣ ба фаъолияти созмонҳои сиёсии динӣ чӣ гуна баҳо медиҳед ва бо назардошти кадом далелҳои ҳуқуқӣ ҲНИТ ҳамчунҳизби террористӣ шинохта шуд?

- Мутобиқи моддаи 8 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис ва фаъолияти иттиҳодияҳои чамъиятӣ ва ҳизбҳои сиёсие, ки нажодпарастӣ, миллатгароӣ, хусумат, бадбинии иҷтимоӣ ва мазҳабиро тарғиб мекунанд ва ё барои бо зӯрӣ сарнагун кардани сохти конститутсионӣ ва ташкили гурӯҳҳои мусаллаҳ даъват менамоянд, манъ мебошад.

Дар давоми солҳои 2010-2015 аз ҷониби аъзоёни ҲНИТ содир кардани беш аз 40 ҷинояти вазнин ва махсусан вазнин ба қайд гирифта шудааст, ки аксарияти онҳо ҷиноятҳои дорои хусусияти экстремистӣ ва террористӣ, аз ҷумла барангехтани кинаю адовати динӣ, иштирок дар иттиҳодҳои ҷиноятӣ ва экстремистию террористӣ, даъватҳои оммавӣ барои бо роҳи зӯроварӣ тағйир додани сохти конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошанд.

Алоқамандии аъзоёни ҲНИТ ба куштори даҳҳо нафар шаҳрвандони бегуноҳ дар ҷараёни тафтишоти парвандаҳои ҷиноятӣ тасдиқи худро ёфт. Аз ҷумла, исбот карда шуд, ки раиси бахши ҲНИТ дар ноҳияи Рашт Давлатов Ҳусниддин ба ташкилоти террористии "Ансороллоҳ" таҳти роҳбарии Раҳимов Абдулло бо лақаби «мулло Абдулло" ва Давлатов Аловиддин бо тахаллуси «Алӣ Бедакӣ», ки соли 2010 дар водии Рашт нисбат ба 25 нафар хизматчии ҳарбии Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон акти террористӣ содир намудааст, шомил буд.

Тафтиши парвандаҳои ҷиноятӣ ва санҷишҳои гузаронидаи мақомоти ҳифзи ҳуқуқи кишвар раванди шомилшавии аъзои ҲНИТ-ро ба сафи ташкилоти байналмилалии террористии "Давлати исломӣ", ки бо ҳалномаи Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 14 апрели соли 2015  фаъолияташ дар ҳудуди ҷумҳурӣ манъ карда шудааст, ошкор намуд. Чунончӣ, зимни азназаргузаронии манзилҳои истиқоматии роҳбарону фаъолони ҲНИТ фиттаҳо бо наворҳои видеоӣ, ки дар онҳо куштору таркишҳо ва дигар амалҳои ваҳшиёнаи ҷангиёни "Давлати исломӣ" сабт гаштаанд, дарёфт ва мусодира гардиданд.

     - Тафтишот дар мавриди амалҳои ҷиноятии раиси ҳизб М. Кабирӣ ва генерал Назарзода А., ки ба кӯшиши табаддулоти давлатӣ айбдор шудаанд, кадом далелҳоро дорад?

Дар рафти тафтишоти пешакии парвандаи ҷиноятӣ бо далелҳои раднопазир, аз қабили нишондодҳои шоҳидон, ҷабрдидагон, айбдоршавандагон, наворҳои видеоӣ, далелҳои шайъии (маводҳо, нақшаҳо, варақаҳо, фиттаҳо, силоҳу лавозимотҳои ҷангӣ ва ғ.) дар рафти азназаргузаронии ҳуҷраҳои корӣ ва манзилҳои зисти роҳбарону фаъолони ҲНИТ ёфтагирифташуда собит гардид, ки роҳбари ҲНИТ М.Кабирӣ бо маслиҳати пешакӣ бо дигар аъзои раёсати олии ҲНИТ ва собиқ муовини вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон Назарзода A. бо мақсади бо роҳи зӯроварӣ ғасб кардани ҳокимияти давлатӣ ва тағйир додани сохти конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон зиёда аз 20 гурӯҳи ҷиноятиро, ки ҳар кадоме то 30-нафарӣ аъзо дошт, созмон додаанд. Ба ин гурӯҳҳо баъзе аз собиқ размандагони Иттиҳоди неруҳои мухолифин ва дигар атрофиёни Назарзода А.роҳбарӣ мекарданд. Бо мақсади аз ҷиҳати моддию молиявӣ дастгирӣ намудани аъзои иттиҳоди ҷиноятии террористӣ, ба онҳо тавассути фондҳои ба ном хайриявии кишварҳои манфиатдори хориҷӣ мунтазам аз 500 то 600 сомонӣ маблағҳои пулӣ мерасониданд.

Ҷиҳати амалӣ намудани ҳаракатҳои ҷинояткоронаи худ, аз рӯи маслиҳати пешакӣ гурӯҳҳои мусаллаҳро барои аз кор баровардани воситаҳои алоқаи телефонӣ ва ғасб кардани иншоотҳои муҳими давлатӣ аз қабили Қасри Миллат, Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Фурудгоҳи байналмилалии шаҳри Душанбе, биноҳои маъмурии КДАМ, ВКД, Вазорати мудофиа, Кумитаи телевизион ва радио, РВКД-и шаҳри Душанбе, ШВКД-и ноҳияҳои Фирдавсӣ, Сино, Шоҳмансур, И.Сомонӣ ва шаҳри Ваҳдат муваззаф карданд.

Далели дигар, ки гунаҳгории М.Кабирӣ ва ҳаммаслаконашро дар содир намудани ин ҷиноятҳо тасдиқ мекунад, ин иштироки бевоситаи номбурда дар маблағгузории суйиқасди табодулоти давлатӣ мебошад. Аз ҷумла 2 сентябри соли 2015 бо супориши М.Кабирӣ писараш Руҳулло бо ҳамроҳии ронандааш Сайфов Ҳ.Т. пули нақдро ба маблағи 1 миллиону 200 ҳазор доллари ИМА ба хонаи Назарзода А. бурда, ба ӯ супоридаанд.

Шаби 3 ба 4 сентябри соли 2015 зиёда аз 150 узви иттиҳоди ҷиноятӣ бо супориш ва роҳбарии бевоситаи Назарзода А. дар дохили собиқ корхонаи нонпазӣ, воқеъ дар ш. Душанбе, кӯчаи А. Дониш, ки ба Назарзода А.М. мансуб буд, ҷамъ омада, бо силоҳҳои оташфишони автомат, пулемёт, гранатомёт ва дигар лавозимоти ҷангӣ ғайриқонунӣ мусаллаҳ гардиданд.

Баъдан Назарзода А. маҳз бо супориши Кабирӣ М. бо сӯйистифода аз мақоми хизматии муовини Вазири мудофиа, якҷоя бо ҳаммаслаконаш навбатдори Нуқтаи назорати гузаргоҳи Вазорати мудофиа, қисмҳои ҳарбии №17651 ва 08050-ро бесилоҳ гардонида, ба бинои маъмурии Вазорати мудофиа ва қисмҳои низомии номбурда ғайриқонунӣ ворид шуданд. Аз он ҷо миқдори зиёди аслиҳаи оташфишон, сару либоси ҳарбӣ ва лавозимоти ҷангиро бо мақсади мусаллаҳ гардонидани аъзои иттиҳоди ҷиноятӣ тасарруф намуданд.

Онҳо худи ҳамон шаб дар ҳудуди шаҳри Душанбе, ноҳияи Рӯдакӣ ва шаҳри Ваҳдат ба кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, ки дар ҳолати иҷрои вазифаҳои хизматӣ қарор доштанд, бо истифода аз силоҳи оташфишон ҳуҷумҳои мусаллаҳона анҷом доданд. Дар натиҷа 10 хизматчии мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ба ҳалокат расида, 7 нафар бо ҷароҳатҳои ҷисмонӣ дар беморхона бистарӣ гардид.

- Аз далелҳои дар боло овардаатон метавон натиҷа гирифт, ки М. Кабирӣ тавассути Назарзода А. шабакаи ҷиноятиро роҳбарӣ ва назорат мекардааст. Ҳамин тавр?

- Бале. Аз моҳи августи соли 2006 Кабирӣ М. роҳбарии ҲНИТ-ро ба уҳда дошта, бо дағалона вайрон кардани шартҳои Созишномаи умумӣ дар бораи истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон аз 27 июни соли 1997,якҷоя бо дигар ҳаммаслаконаш пайваста бо истифода аз усулҳои таблиғоти динӣ мардумро рӯҳан барои бо роҳи зӯроварӣ тағйир додани сохти конститутсионӣ дар кишвар омода месохтанд.

-Кирдорҳои ҷиноятии М.Кабирӣ, Назарзода А. ва ҳаммаслаконашон ба кадом моддаҳои Кодекси ҷиноятӣ бандубаст карда шудаанд?

Дар асоси далелҳои боэътимод пурра собит шудааст, ки роҳбарону фаъолони Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон, бидуни шак, дар табаддулоти давлатӣ даст доштаанд. Бинобар ин бо ҳукми Коллегияи судӣ оид ба парвандаҳои ҷиноятии Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 2 июни соли 2016 14 нафар узви раёсати олии ҲНИТ дар содир намудани ҷиноятҳои даъвати оммавӣ барои бо роҳи зӯроварӣ тағйир додани сохти конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон, исёни мусаллаҳона,  терроризм ва маблағгузории он гунаҳгор дониста шуда, маҳкум гардиданд. Нисбати худи Кабирӣ М. бошад, тавассути Интерпол кофтукови байналмилалӣ эълон карда шудааст.

- Модоме ки аъмоли содирнамудаи роҳбарону фаъолони ТЭТ ҲНИТ бо ин қадар моддаҳои Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷиноят ҳисобида шаванд, пас барои чӣ баъзе кишварҳои хориҷӣ, махсусан аврупоӣ онҳоро нодида мегиранд. Магар ин кирдорҳо дар он кишварҳо ҷиноят нестанд? 

Бояд қайд кард, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун узви комилҳуқуқи ҷомеаи ҷаҳонӣ, ки ба санадҳои ҳуқуқии байналхалқӣ имзо гузоштааст, фаъолияти ҲНИТ-ро ба таври шаффоф тибқи талаботи қонунгузорӣ ва меъёрҳои ҳуқуқи байналмилалӣ баррасию муҳокима намуд.

Аъмоли террористии ТЭТ ҲНИТ аз рӯи талаботҳои моддаи 129 (созмон додани иттиҳоди ҷиноятӣ)-и Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Федеративии Олмон, моддаҳои 149 (барангезонидани халқ барои шӯриши яроқнок бар зидди Ҳокимият), 313 (созмон додани иттиҳоди ҷиноятӣ)-и КҶ Туркия, моддаҳои 127 (бо роҳи зӯроварӣ тағйир додани сохти конститутсионӣ), 128 (бо роҳи зӯроварӣ бартараф кардани мақоми конститутсионӣ), 140 (сӯиқасд ба суст кардани иқтидори ҳарбӣ)-и КҶ Ҷумҳурии Полша, моддаҳои 242 (хиёнат ба давлат), 249 (кӯшиши бо роҳи зӯроварӣ аз вазифааш дур кардани Президент), 278 (созмон додани иттиҳоди ҷиноятӣ)-и КҶ Австрия, моддаҳои 104 (сӯиқасд барои вайрон кардан ва тағйир додани шакли идоракунӣ), 113 (шӯриши яроқнок), 124 (сӯиқасд ба барангехтани ҷанги шаҳрвандӣ)-и КҶ Белгия, инчунин Конвенсияи Шӯрои Аврупо «Дар бораи пешгирии терроризм» аз 16 майи соли 2005, Декларатсия «Дар бораи андешидани чораҳо оид ба барҳам додани терроризми байналмилалӣ», ки бо Қатъномаи Ассамблеяи Генералии СММ аз 09 декабри соли 1994 қабул карда шудааст, ҳамчун ҷиноятбаҳогузорӣ ва тафсир мегардад.

Террорист дар куҷое, ки ҷиноят содир накунад вай террорист аст. Ашхосе, ки чунин ҷиноятҳои хусусияти террористидоштаро дар дилхоҳ кишвар содир мекунанд, ҳатман тибқи қонунгузории ҷиноятии он давлат ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида мешаванд.

Бинобар ҳамин ҳам соли 2016 ҲНИТ ба Феҳристи ташкилотҳои террористии Созмони Ҳамкории Шанхай ва Созмони Аҳдномаи Амнияти Дастаҷамъӣ ворид карда шудааст.

-Ин тавр бошад, барои чи роҳбарони ташкилоти террористии ҲНИТ дар Эрон ва баъзе дигар кишварҳои хориҷӣ то ҳол озодона мегарданд?

Мутаассифона, баъзе аз кишварҳо манфиатҳои геополитикии худро пеша карда, аз стандартҳои дугона истифода менамоянд. Онҳо зери қаноти созмонҳои ба ном байналмилалию ҳифзи ҳуқуқ ва озодиҳои инсон, ки ҳадафи аслиашон танҳо ҳимояи манофеи кишвари муассис аст, минбарҳои таблиғотиро дар ихтиёри террористоне чун Кабирию думравонаш мегузоранд ва онҳоро маблағгузорӣ мекунанд. Аммо ин гурӯҳҳо ба ҳадафи нопоки худ  нахоҳанд расид, зеро мардум ҳақиқати воқеиро дарк намуд ва фаҳмид, ки агар ҲНИТ ба сари қудрат меомад, чӣ оқибату балоҳоро ба сари халқ ва Ватани азизамон меовард.  

- Барои як суҳбати хуби ихтисосӣ арзи сипос менамоем.