Пт07202018

Last updateЧт, 19 Июль 2018 1pm

Матолиби тоза :
YJ Title Ticker - модуль joomla Joomla

ИҶТИМОЪ

МОДАР ЧУН БАҲОР ХУШРӮЮ ХУШБӮЮ ХУШНАФАС…

(ГУЗОРИШ АЗ ТАНТАНАИ ТАҶЛИЛИ ҶАШНИ «РӮЗИ МОДАР» )

Моҳи март чеҳраи бонувона дорад – бо нармии ҳавояш, боронҳои сим-сими найсонаш, бо офтоби гарму пурҷилояш… ва хуш аст, ки силсилаидҳои ин моҳи муборак бо «Рӯзи модар» оғоз меёбад. Ва ҳамасола «Рӯзи модар» дар кишварамон, хоса дар диёри мо, бо шукӯҳу ҷалол ҷашн гирифта мешавад. Ба ифтихори ин иди мубораку муқаддас – «Рӯзи модар» дар толори фирлармонияи халқии ноҳия ҷамъомади идона баргузор гардид. Раиси ноҳия Раҷабзода Миралӣ аҳли толорро, ки намояндагони беҳтарин занони диёр буданд ва дар шахси онҳо тамоми бонувонро бо ҷашни «Рӯзи модар» самимона табрику муборакбод намуд.

Боиси ифтихор аст, ки имрӯз бонувони диёр баробари мардон дар ободонию созандагӣ ҳиссаи сазовори худро мегузоранд. Онҳо бо фарзандони хуштолеашон ифтихор менамоянд. Дар арафаи иди «Рӯзи модар» ба бонуи хушбахту хуштолеъ Шаҳодатхон Нуралиева, сокини деҳаи Даштимарзо, ки соли 2016 чоргоник таваллуд карда буд, хонаи сеҳуҷрагӣ бо тамоми таҷҳизоташ ҳадя карда шуд, ки он беҳтарин рӯйдоду туҳфа барои тамоми модарони диёр гардид.

Модарон чун баҳор хушрӯю хушбӯю хушнафасанд ва бигузор ҳамеша чунин бимонанду сиҳатманду сарбаланд, хонаободу саодатманд бошанд.

Раҷабзода Миралӣ ба як гурӯҳ занони собиқадор ва пешқадамони соҳаҳои гуногун ифтихорномаи Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳия ва туҳфаҳо супорид.

Сипас аҳли ҳунармандони диёр бо дастагули рақсу суруд хотири бонувонро болида гардониданд. Махсусан сурудхонии ҳофизаи хушадо Муслима Қодирова, ки байни мардум бо суруди «Аллаи модар»-аш шуҳратёр аст ва ба табрики модарони диёр омада буд, маҳфили созу наворо таровати хоса бахшид.

СОАТЕ ДАР СУҲБАТИ ҲАФИЗ ҒАФУРОВ

Сабадбофӣ дар қатори дигар ҳунарҳои мардумӣ таърихи тӯлонӣ дошта, на ҳар кас аз уҳдаи иҷрои он   баромада метавонад, агар дилбастагӣ надошта бошад.

Дар арафаи ҷашни Наврӯзи дилафрӯз бо яке аз донандагони ин ҳунари воло, сабадбофи чирадаст Ҳафиз Ғафуров, ки маҳсули дасти ӯро дар ноҳия ва берун аз он бахусус, дар   Душанбешаҳр харидорӣ мекунанд, вохӯрда атрофи ин ҳунари мардумӣ   пурсон шудем.

-Эълон шудани соли 2018 ҳамчун «Соли сайёҳӣ ва рушди ҳунарҳои мардумӣ» ба мо, ҳунармандон, ба қавле ҷони нав, рӯҳи нав ва неруи нав бахшид. Аз давраи бачагиам ба бофтани сабад дилбастагӣ доштам. Мӯйсафеди Абдулло Зубайдов ва амакам Ғаффор Ғафуров (рӯҳашон шод), сабадбофони машҳур буданд, нозукиҳои ин касбро аз онҳо омӯхтаму бо завқи худ сабад мебофтам. Ҳамдеҳаам Ризо Мирзоев, ки дар шаҳри Бишкеки Ҷумҳурии Қазоқистон курсҳои сабадбофиро хатм кардааст, дар деҳа омӯзиши ҳунари сабадбофиро ташкил кард. Ҳабдаҳ нафар ба курс шомил шуда, бофтани чандин намуди сабадро ёд гирифтем. Имрӯз харидорони сабадҳои ман хеле зиёданд. Махсусан бо фармоиши масъулини мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе сабад, мизу курсӣ, гулдон, хуму кӯза мебофам.

Чанде пеш ҳангоми таҷлили «Рӯзи модар» дар қасри фарҳанги ноҳия намоиши ҳунарҳои мардумӣ доир шуд. Ҳангоми тамошои ин намоиш раиси ноҳия Раҷабзода Миралӣ ба сабадҳои бофтаи ман баҳои баланд дода фармуд, ки барои намоиши маҳсулоти кишоварзӣ ва ҳунарҳои кадбонувон ҳангоми чорабиниҳои идона барои ҷамоатҳои деҳоти ноҳия сабад бофам. Фармоишро ба ҷону дил қабул карда, чи тавре мебинед, якҷоя бо духтаронам Судобаю Дилноза пайи иҷрои супоришем.

Дар ҳақиқат, сабадҳои бофтаи акаи Ҳафиз шоёни таърифанд. Ба ӯ барори кор хостем. Умед бар он дорем, ки ташкили курсҳои сабадбофӣ дар ноҳия ва омӯзонидани ҷавонон аз манфиат холӣ нахоҳад буд.

ҲАЁТ АЗ ОБИ НОБУ ҶОВИДОН САРЧАШМА МЕГИРАД…

2018-2028  ДАҲСОЛАИ ДУЮМИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ АМАЛ
«ОБ - БАРОИ РУШДИ УСТУВОР»

Ҷумҳурии Тоҷикистон дар маркази қитъаи Осиё ҷойгир мебошад ва шароити он аз ҷиҳати захираҳои обӣ нисбат ба дигар Ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна хубтару қулайтар аст. Дар ҷумҳурӣ қариб 1000 дарё ва дарёчаҳои гуногун аст. Сабабҳои дар ин сарзамин ба вуҷуд омадани дарёҳои серобу тезоб, кӯлҳо ва обҳои зеризаминии гуногун мебошанд. Масоҳати ҷумҳуриро қариб саросар кӯҳсорони баланд печонидаанд. Бар замми ин Тоҷикистонро аз шимол силсилаи кӯҳҳои азими Тян-Шан, аз шарқ кӯҳҳои Сарикол ва аз ҷануб кӯҳҳои Ҳиндукуш иҳота кардаанд. Сарчашмаи асосии аксарияти дарёҳои пуробу тезоби Тоҷикистон барфу пиряхҳои доимии силсилакӯҳҳо мебошанд, ки аҳамияти иқтисодии онҳоро пеш аз ҳама дар эҳтиёҷоти хоҷагии қишлоқ истифода кардан аст. Тоҷикистон вобаста ба мавқеи географӣ, масоҳат, сохти релеф, хусусиятҳои иқлим дорои захираи бузурги об аст. Масалан, Тоҷикистон аз ҷиҳати захираи гидроэнергетикӣ дар байни давлатҳои Иттиҳоди Шӯравӣ баъд аз Федератсияи Россия, ҷои дуюмро мегирад. Обҳои Тоҷикистон дар айни замон на танҳо барои ҷумҳуриямон, балки барои тамоми Осиёи Миёна аҳамияти бузурги иқтисодӣ доранд. Ин аст, ки солҳои охир Ҷумҳурии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ оид ба масоили об ташаббускори беназир аст. Алалхусус, бо пешниҳоди Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон соли 2003-ум эълон шудани соли байналмилалии «Оби тоза», солҳои 2005-2015-ум даҳсолаи нави «Амалиёт об барои ҳаёт», соли 2010-ум дар Ассамблеяи Генералии Созмони Милали Муттаҳид қатънома дар бораи соли 2013-ум «Ҳамкориҳо оид ба масоили об» қарор қабул карда шуд. Ва билохира бо пешниҳоди сарвари давлати тоҷикон Эмомалӣ Раҳмон солҳои 2018-2028- ум даҳсолаи дуюми байналмилалии амал «Об - барои рушди устувор» 21 декабри соли 2016-ум аз тарафи Созмони Милали Муттаҳид дастгирӣ ёфта, расми кушодашавии он 22 марти соли 2018-ум дар пойтахти давлати тоҷикон шаҳри Душанбе сурат хоҳад гирифт.

Мо фахр аз он дорем, ки солҳои охир дар пойтахти давлатамон шаҳри Душанбе оид ба масоили об конфронсу семинарҳо ва маҷлисҳои бошукӯҳ дар сатҳи давлатию байналмилалии арсаи ҷаҳонӣ бо як шаҳомати хосса мегузарад. Ҳар яки моро зарур аст, ки аз ҳар як қатра оби софу зулоли ватанамон самаранок истифода барем, нисбати ифлосшавию заҳролудшавии обҳои шӯхи диёрамон бетараф набошем, барои аз байн нарафтани дарёҳо, кӯлҳо, обу чашмаҳои софу зулол саҳми босазои худро гузорем.

Ҳаёт аз оби нобу ҷовидон сарчашма мегирад,

Ва об аз қуллаи боми ҷаҳон сарчашма мегирад.

Ҳаёту об пайванду андар созмони даҳр,

    Зи файзи Пешвои тоҷикон сарчашма мегирад.

РАНГҲОИ ДУРАХШОН

Лаёқату касбу ҳунар инсонро баобрӯву соҳибэҳтиром мекунад. Ин гапи нав нест. Андешаи солхӯрдагону пирони рӯзгор аст. Лек нафаре, ки ҳунару маҳорати сохтан ё офаридани маҳсулоти сирф милливу мардумиро дорад, имрӯз миёни ҷомеа соҳибэҳтиром аст.

Ҷумъагул Муҳиддиноваи дурахшонӣ чевариро давраи мактабхонӣ аз модараш омӯхтааст. Дар аввал танҳо шероздӯзӣ мекард. Баъдтар бо тавсияи модар гулдӯзиву кашидадӯзиро аз бар намуд. Чун дасташ ба сӯзан задан одат карду аз тори риштаҳо гулдастаҳо омода сохт, ба ин пеша меҳраш фузун гардиду пайваста маҳораташро сайқал дод. Имрӯз ӯ ҳам медӯзаду ҳам мебофад. То чанд соли пеш дар манзили зисташ ба ин кор машғул буд. Пайваста бо фармоиши нафарони эҳтиёҷманд гулдӯзиву кашидадӯзӣ, ҷӯроббофию қуроқдӯзӣ мекард. Дастони моҳираш ба мардуми деҳаи Дурахшон бисёр расидааст. Аз нақли занони деҳа шунидем, ки Ҷумъагул қариб ба ҳамаи ҷавондухтарон сару либоси арӯсӣ дӯхтааст. Ӯ на танҳо ба духтарон сару либос дӯхтааст, инчунин дасти онҳоро ба ин кор рост карда, нозукиҳои ин пешаро омӯзонидааст.

Ҷумъагул пас аз хатми курси семоҳаи қолинбофии Маркази рушди калонсолон соли 2008 дар назди Литсейи касбӣ-техникӣ пешаи қолинбофиро низ аз худ намуд. То ба имрӯз беш аз 40 намуди қолинча бофтааст.

Ӯ пайи аз худ намудани нозукиҳои касб назди чандин соҳибҳунар шогирд истод. Бешак, дар ин боб гуфтаи бузургон ба ёд меояд, ки зикраш ба маврид аст:

Ба шогирдӣ ҳар он к-ӯ шод гардад,

Шавад рӯзе, ки худ устод гардад.

Имрӯз ӯ устод аст. Ба хурду бузурги Дурахшон аз дӯхтану бофтан ҳарф мезанаду дасти ногирои эшонро дар омодасозии нақшу нигори қадимаи мардумӣ гиро мекунад.

Хушбахтона, чанде пеш бо дастгирии соҳибкор Мирзомаҳмуд Файзалиев дар маркази деҳа сехи дӯзандагӣ бунёд гардид. Ҷуъмагул дар ин коргоҳ ҳамчун устод фаъолият мекунад.

Воқеан, доштани ҳунару маҳорат касро дар зиндагӣ хор намекунад. Духтараш донишҷӯст. Хароҷоти таълим пурра аз ҳамин ҳисоб аст. Мегӯяд: ҷӯробу чолбанд, давриву гулдӯзӣ ва сару либоси арӯсии тайёркардаашро дар бозорҳои пойтахт фурӯхта, маблағи таҳсили ӯро муҳайё месозам.

Ҷумъагул ният дорад, ки то фарорасии иди байналмилалии Наврӯз қолини зебое тайёр карда, ба намоишгоҳи ҳунарҳои мардумӣ пешкаш намояд.

УСТОШАМС – МАКОНИ КУЛОЛӢ

Ё МАКТАБИ ҲУНАРИ КУЛОЛГАРИИ ЗАРАФО РАҲИМОВА ОМӮХТАНИСТ

Мардуми он авлодан ба касби кулолгарӣ машғуланд. Кӣ аъзои Иттифоқи рассомони Тоҷикистон шодравон Зарафо Раҳимоваро намешиносад? Офаридаҳои ин зани ҳунарманд дар намоишгоҳҳои Ҳиндустон, Яман, Япония Италия, Франсия, Германия, Москваю Ленинград ва дигар ҷойҳо баҳои баланд гирифтанд. Ӯ ҳангоми ҳаёт будан ҳунари зебои худро ба Ҳоҷимо Зоирова (равонаш шод бод), Ҷумъагул Қурбонова, Сайлӣ Муродова, Анор Ҳусейнова, Сочигул Асоева ва даҳҳои дигар омӯхтааст, ки маҳсули меҳнати онҳо аз устодашон монданӣ надорад. Имрӯз муаррифгари ин намуди ҳунари мардумӣ – кулолгарӣ сокини ҳамин деҳа Сочигул Асоева мебошад. Мо аз Сочигул Асоева, ин кулолгари хушзеҳну гулдаст боре ҳангоми меҳмони хонадонашон шудан, пурсида будем, ки аз рӯи ҳисоби худ чанд намуди асбоб аз хоки кулолӣ сохтаанд?

- Ростӣ, ҳисоб накардам. Лек, ана нигаред, ба чанд намуде, ки дар наздам истодааст: табақ, коса, чойҷӯш, офтоба, сиба, чармидон, хум, тағора, кӯза, чахдек, ҷӯликӣ, чироғ, қошуқдон, қулқулак, қалпӯшакча, ҳуштак… Имрӯз ягон маъракаи ноҳиявию ҷумҳуриявие нест, ки бе намоиши ҳунарҳои апаи Сочигул Асоева гузарад. Чанд сол пештар дар саҳнаи толори муҷтамеи давлатии «Кохи ваҳдат»-и пойтахт маросими ифтитоҳи нахустфестивали байналмилалии ҳунар ва муди «Диёри ҳусн» баргузор гардида буд. Дар нахустфестивал меҳмонони зиёде аз кишварҳои Афғонистон, Қирғизистон, Ӯзбекистон ва ғайра иштирок доштанд. Ба фестивал беҳтарин дастовардҳои кишварҳои ҳамҷавор таҳти навою таронаҳои миллии минтақаҳо ба намоиш гузошта шуда буд. Дар ин намоиш аз 120 давлати дунё 103 намунаи маҳсули ҳунармандӣ пешниҳод шуда буд, ки аз байни онҳо 12 намудаш соҳиби Сертификати «Нишони сифат» гардид. Хушбахтона, аз ҷумҳуриамон маҳсули ҳунари дасти кулолгари деҳаи Устошамс Сочигул Асоева соҳиби ин нишони олии ҳунармандӣ гардид. Дар ин  нахустфестивал ҳусну таваҷҷуҳи зиёди одамон ба ҳунари ин зани файзободӣ бештар дар он буд, ки маҳсули ҳунари ӯ соф дастию эҷодкорона буд. Меҳмонон гаштаю баргашта намунаҳои ҳунари пешниҳоднамудаи ӯро тамошо карда, ба сеҳри дастони ҳунарманди ӯ таҳсину офарин мехонданд. Собиқ раиси шаҳри Душанбе М.Убайдуллоев дар ҷамъбасти нахустфестивал изҳор намуд, ки ба чунин шарафи бузург ноил гардидани маҳсули ҳунармандии ин зани деҳотӣ ифтихори ҳамаи мо, мардуми тоҷик аст. Яъне ӯ бо ҳунараш мардуми Файзободро дар ҷаҳон муаррифӣ намуд.

- Эълон гардидани соли 2018 «Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ»-ро хеле бо хушнудӣ пазируфтам. Кулолгарӣ, ки як намуди ҳунарҳои мардумист, рушду такомули нав мехоҳад. Агар дар ҳудуди Ҷамоати деҳоти Меҳробод як корхонаи кулолгарӣ ташкил карда шавад, мо, шогирдон пеш аз ҳама мактаби ҳунарии устодамон Зарафо Раҳимоваро аз нав эҳё мекардем ва бар замми ин нафарони зиёде ба ин намуди ҳунар рӯзгорашонро пеш мебурданд ва ҷавонону бонувони бешуғл ин ҳунари миллиро ёд мегирифтанд, умедворона мегӯяд Сочигул Асоева.

ҲУНАРИ АВЛОДӢ

Боиси ифтихор аст, ки тӯли асрҳо дар Файзобод ҳунарҳои мардумӣ аз байн нарафтанд.

Ин ҷо мо дар бораи ҳунари оҳангарии усто Зиёратшоҳ қисса карданием, ки ба маҳсули дастони ӯ мардум эҳтиёҷ дорад. Зиёратшоҳ давомдиҳандаи касби бобои худ усто Аслони машҳур аст, ки солҳои 1935-1948-и қарни гузашта дар устохонаи оҳангарии колхози Обигарм кор мекард. Баъдтар   солҳои панҷоҳум дар деҳаи Дубеда устохонаи оҳангарӣ кушода, ҳамроҳи писараш ҳоҷӣ Сайёд ин ҳунарро идома дод.

Зиёратшоҳи наврас назди бобою падари худ шогирд истода ин касбро   аз худ намуд. Баъди хатми омӯзишгоҳи касбӣ-техникии ноҳия, тавре мегӯянд, оташи устохонаи авлодиашро хомӯш шудан намонд. Зиёратшоҳ оҳангарӣ, ин ҳунари заҳматталабро ба фарзандонаш Зинатшоҳ ва Ғафуршоҳ ёд додааст. Падару писарҳо барои мардум корду табар, тешаю гулмех, белу каланд, кафгиру наъли асп ва дигар намуд асбобҳои оҳанӣ тайёр мекунанд.

Зиёратшоҳ ба замми устои оҳангар буданаш, раисии маҳаллаи Дубедаи -1 ва вакили ҷамоатро низ ба уҳда дорад. Маҳз бо роҳбарии ӯ ва ғайрати ҳамдеҳагонаш аз Чашмаи Пири Хол, ки то деҳа масофаи 7 км дурӣ дошт, оби нӯшокӣ овард. Бо роҳбарии ӯ дар шоҳроҳи Душанбе –Роғун, ки аз канори деҳаи Дубеда мегузарад, симчӯбҳои барқӣ шинонда шуд, ки шабонгоҳ роҳро то дуриҳо равшанӣ медиҳад.

Маҳсули кори Зиёратшоҳ дар намоишҳои ноҳиявию ҷумҳуриявӣ мақбули тамошобинон аст.

Имрӯз яке аз гӯшаҳои осорхонаи ноҳияро маҳсули ҳунари оҳангарии ӯ зеб медиҳад.

Ногуфта намонад, ки модари бузургвори Зиёратшоҳ холаи Лайлӣ, ки ба синни 87 расидааст, ҳамеша дуогӯи фарзандону ҳамдеҳагон аст.

Мо низ ба усто Зиёратшоҳи оҳангар ва раису вакили деҳа барор мехоҳем.

«МАРШАЛ»-И ОРИФОН

Маликахоларо хурду бузурги деҳаи Орифон мешиносанд. Аммо на бо исми аслӣ. Рӯзи ба аёдаташ рафтан аз мардуми муқими русто хонаи Малика Шамсиеваро пурсон шудем. Ин ном чандон ба онҳо ошно набуд. Вақто ки аз ҳунараш гуфтем, бо табассум ҷавоб гирифтем: “Кампири маршал гӯед”. Вақти суҳбат бо ӯ бароямон рӯшан гардид, ки воқеан сазовори ин унвони халқ аст. Синни мубаракаш ба 80 расида бошад ҳам, ҳанӯз аз ранҷи кафи даст рӯзӣ мебарад. Манзили зисташ коргоҳи бофандагиву ресандагиро мемонад. Мо ӯро дар ҳалқаи пайвандон, келину духтару наберагон машғули кор дарёфтем. Маҳсули дастранҷи офаридааш, аз қабили чолбанди кокулу дастбанди гаҳвора, рафидаву қуроқу гулдӯзӣ ва давриҳои пурнақшу нигораш дар чор девори хона ва рӯйи тахти кӯрпаҳо овезон буданд. Чалаки миёни хона овезон аз машғул буданаш ба ресидану тофтани риштаҳо гувоҳӣ медод. Бо рафтани умраш ба синни муборак равшании дидагонаш тиратар гаштаанд. Лек дилбастагӣ ба касбу меҳнати ҳалол ӯро водор намудааст, ки ба сар фурӯзонак (фанарик) баста, зери равашании он рӯйи матои якрангро пурнақшу нигор созад.

Ӯ аз хурдӣ дар тарбияи бобову бибӣ ба воя расидааст. Мегӯяд, ки ҳамаи ин ҳунарҳоро аз бибии марҳумаш овони хурдсолӣ омӯхтааст. “Бибиям барои нав-хонадорони маҳаллаву ҳамсоядеҳаҳо гулдӯзиву давридузӣ мекард. Мани хурдсол пешаш шишта тамошо мекардам. Оҳиста-оҳиста ба бофтану дӯхтан дилбастагӣ пайдо намудам. Ва баъдтар бо кӯмаки модаркалонам худам мустақилона даврӣ медӯхтам”.

Ӯ ба ҳар кӯки дӯхтаву печи риштаи тофтааш хуб диққат медиҳад, то маҳсули дастранҷи офаридааш сӯфтаву босифат бошад. Ҳамин аст, ки офаридаҳояш ба қавле бозоргир шудаву аз пойтахту шаҳрҳои Ҳисору Ваҳдату Роғун ва навоҳии ҳамсоя барои тайёр намудани чолбанду дастбанд ва гулдӯзиву давриҳои нақши қадимадошта фармоиш мегирад. Аз нақли пайвандон чолбанду дастбандҳои офаридаи модарашонро бо арзиши 50-70 сомонӣ мефурӯшанд. Духтарони холаи Малика мегӯянд, ки арзиши маҳсулот ба фармоиш вобастагӣ дорад. Агар мизоҷон чолбандро бо риштаи тофташуда фармоиш диҳанд, заҳмату масрафи он зиёдтару вақти бештарро металабад. Табиист, ки нархи ин чолбандҳо аз чолбанди муқаррарӣ баландтар аст.

Маликахола меӯяд, то чанд соли пеш барои бофтани як ҷуфт чолбанд як - якуним рӯз вақт сарф мекард. Имрӯз бошад, чунин корро тӯли як ҳафта ба анҷом мерасонад. Аммо аз ин ҳеҷ дилшиката нест, зеро ба қавли худаш офаридани ҳар нақшу дӯхтани ҳар кӯк дар рагу паяш нишастааст. Ҳанӯз ҳам медӯзаду мебофаду рӯйи матои сафед нақшу нигор меофарад.

Дасти мубораки ӯ ба ҳамаи сокинони деҳ расидааст. Имрӯз ӯ маслиҳатгари зиндагии хурду бузурги Орифон аст. Роҳнамову маслиҳатчӣ ва дастгири халқ буданаш, ӯро миёни сокинони деҳ бӯзург, яъне “Маршал” кардааст.

Мардуми маҳалла эътирофкунон мегӯянд, ки воқеан кампири табаррук аст. Зеро ӯ имрӯз болои сари 12 фарзанду 60 набера ва 12 абера бо ин ҳунару маҳорат шоистазани Орифон аст.

ОБОДКОРИҲО ДАР ҶАВОНОН

Наврӯз ҷашнест, ки бо омад-омади худ аз эҳёи табиат, оламу одам мужда мерасонад. Беҳтарин ва зеботарин анъанаву одатҳои қавмҳои ориёӣ маҳз аз Наврӯз шакл гирифтаву густариш ёфтаанд. Дар ҳамаи деҳу ҷамоатҳои кишвар бо аваллин муждаи баҳору омади Наврӯз мардум пайи ободонию зебогардонии хонаву манзил, деҳаву маҳалла ва навоҳии худ камари   ҳиммат мебанданд. Нақши инро мо дар меҳнати дастҷамъонаи сокинони Ҷамоати деҳоти Ҷавонон мушоҳида менамоем. Дар ин ҷамоат деҳае нест, ки барномаи ободкории худро матраҳ накарда бошад. Заҳмати мардуми деҳаи Арзановаи ҷамоати мазкур тасдиқи гуфтаҳои мо мебошад. Аҳли ин деҳа бо сарварии раиси маҳалла-ҷавони серғайрату пуркор Суҳроб Саидов аллакай аз масофаи 7,5 км ба деҳа хати оби нӯшокиро овардаанд ва ният доранд дар арафаи ҷашни Наврӯз расми ифтитоҳи онро баргузор намоянд.

Бунёди майдони варзишии футболбозӣ , ки дар сатҳи ҳозиразамон қарор дорад, аз дигар ободкории ин мардуми меҳнатқарин ва сарвари оқилу некандеши он Суҳроб Саидов гувоҳӣ медиҳад. Ва имрӯзҳо мардуми деҳа бо сарварии ин ҷавонмарди ободпеша амали неку хайри дигар-девор бардоштани   атрофи оромгоҳи деҳаро, ки он ҳам яке аз фазилатҳои маъруфи Наврӯз аст, рӯи кор гирифтаанд.

Аслан ободии ҳар як деҳа пеш аз ҳама аз чӣ аҳвол доштани роҳҳои байни маҳаллаҳои он баҳо дода мешавад. Зеро ба назари ҳар як шахси вориди деҳа гашта аввалтар аз ҳама ҳолати ободии роҳҳои он бармехӯрад. Ин аст, ки мардуми деҳаи Арзанова қарор додаанд, ки дар арафа ва рӯзҳои ҷашни Наврӯзи дилафрӯз роҳҳои байни кӯчаҳои деҳаашонро аз сари нав сангфарш ва тахту ҳамвор намоянд.

Дар саргаҳи ин ҳама ободсозию бунёдкории сокинони ин деҳа эҳтиром ва иттифоқу дастҷамъии мардумаш меистад, ки раиси маҳалла Суҳроб Саидов тавонистааст, онро ба вуҷуд биёрад. Аз иттилое, ки аз намояндагони ин ҷамоати деҳот гирифтем, онҳо тасмим доранд дар арафаи ин ҷашни пуршукӯҳ муассисаи таълимии дорои 200 ҷойи нишастро дар деҳаи Навобод, бунгоҳи нави тиббиро, ки муҷаҳҳаз бо тамоми таҷҳизотҳои зарурӣ   дар деҳаи Хамисавра бо дастгирию роҳбарии бевоситаи раиси маҳалла Асадулло Шарипов қомат рост кардааст, майдончаҳои варзиширо дар деҳаҳои Обисангбур ва Арзанова, ҳамчунин оғози бунёди ду бунгоҳи тиббиро бо дар назардошти утоқҳои ташхисӣ ва доругузаронӣ дар деҳаи Карсанг, хати оби нӯшокии деҳаи Арзановаро расман ифтитоҳ бахшанд. Ҳамчунин равшаникунонии деҳаҳои атрофи шоҳроҳи Душанбе-Роғун дар ҳудуди ҷамоат ба анҷом расид.

Вақте ки сухан дар бораи сохтмону ба истифода додани муассисаи таълимии деҳаи Навобод меравад, нақши мутахассиси ҳамин ҷамоат Кароматулло Саидовро ёдовар нашудан имкон надорад. Зеро ӯ аз оғози корҳои сохтмони муассисаи мазкур то ба имрӯз рафти сохтмонро бевосита роҳбарӣ намудааст, ки инро раиси Ҷамоати деҳоти Ҷавонон Ҷаҳоногир Боев ва муовини раиси ноҳия Н. Раҷабова махсус қайд намуданд.  

Хулоса, гумон меравад, ки Наврӯзи имсола дар ёдҳо ва хотири мардуми Ҷамоати деҳоти Ҷавонон то дергоҳ ҳамчун фасли ободкорию бунёдсозӣ бо сарварии раиси ҷавону кордони он Ҷаҳонгир Боев нақш хоҳад баст.

КУШТОРИ РӮШАНДИЛОН АЗ ДАСТИ РАЗИЛОН

11 март - рӯзи матбуоти тоҷик

Дар ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон (солҳои 1992-1997), ки дар таърихи миллат бори аввал буд ва ҳама дасти дуо мебардорем, ки дигар ҳеҷ гоҳ такрор наёбад, беш аз 150 ҳазор кас ҳалок шуд. Хисороти молӣ ба 10 миллиард доллар расид. Дар баробари зиёни молию ҷонӣ бар сари миллат зарари зеҳнию ақлонӣ, мафкуравию маданӣ бор шуд, ба ифодаи дигар, ин ҷанг сиёҳии маърифаткушӣ ҳам гузошт: аз шумораи кушташудагон, тибқи маълумоти расонаҳои хабарии кишвар, 100 нафарашон журналистонанд. Дар ин шумур олимони шинохта, сарсупурдагони илму фарҳанги Ватан ҳам ҳастанд. Аксари онҳо зану фарзанд доштанд, ки имрӯз азоби ятимию бесаробонӣ мекашанд. Матбуоти тоҷик мегӯяд, ки 10 журналисти рӯшандилу рӯшанфикр, даҳ журналисти варзида, даҳ журналисти соҳибноми кишвар даҳ рӯзноманигори номбардори касб маҳз бо дастури ТЭТ ҲНИТ ба қатл расиданд.

Ҳар кӣ аз мутбуоти тоҷик хабардор аст, медонанд, ки Отахон Латифӣ, Муҳиддин Олимпур, Хушбахт Ҳайдаршо, Ҷумъахон Ҳотамӣ, Почохон Сайфиддин, Давлаталӣ Раҳмоналиев, Виктор Никулин, Сергей Ситковский ва рӯзноманигору нависандаю кинодрамнавис Сайф Раҳимзоди Афардӣ дар сарои мутафаккирони кишвар чӣ мартабаю манзалат доштанд.

Журналисткушӣ аз соли 1992 оғоз гардид. 5 майи ҳамон сол дар саҳни бинои Шӯрои Олии Тоҷикистон рӯзноманигор, аввалин муҳаррири «Садои мардум» Муродулло Шерализода бо дастури Худойдодов Абдуғаффор (мулло Абдуғаффор) ба қатл расид. 19 майи соли 1994 котиби масъули рӯзномаи «Тоҷикистони советӣ» (имрӯза «Ҷумҳурият») Хушбахт Ҳайдаршоро куштанд. Аҷаб ҷавонмарди зебою хушчақчақе буд Хушбахт. Худи ҳамон сол (18 август) директори барномаҳои телевизиони Тоҷикистон Давлаталӣ Раҳмоналиев ҳадафи тири разилон гардид.

Амалҳои террористӣ бо дастури собиқ муовини Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон А.Назарзода, ҳамоне, ки 4 сентябри соли 2015 ба ғасби ҳукумат бархоста буд ва ин амалаш ду ҷавонмарди Файзобод – Исмоил Пиров ва Раҷабмурод Орифовро ҳам аз ҳаёт маҳрум кард, ба анҷом расонда мешуд.

Ҳаждаҳуми март рӯзи зода шудани Отахон Латифӣ аст. Агар ӯ ҳаёт мебуд, ба 82 медаромад. Ин марди фозилу донишмандро дар 62-солагӣ ба қатл расонданд. Куштори разилона субҳи 22 сентябри соли 1998 дар назди қароргоҳи Комиссияи оштии миллӣ (бинои меҳмонхонаи Вахш) аз дасти Турсунов Абдулло ба вуқӯъ омад. (Латифӣ раиси зеркомиссияи Комиссияи оштии миллӣ оид ба масъалаҳои ҳуқуқӣ буд). Қотил 17 июли соли 2000-ум ба муддати 17 сол ҳукми зиндон гирифт. Вале магар журналисте ҳаст, ки Отахон Латифӣ шуда тавонаду мисли ӯ қалами эҷод дошта бошад?!

Латифӣ, зодаи Панҷакенти бостон, донишгоҳи бонуфӯзи Ленинградро хатм намуда буд. Фаъолияти журналистиаш соли 1963 аз рӯзномаи «Комсомолец Таджикистана» ва «Комсомоли Тоҷикистон» («Ҷавонони Тоҷикистон») оғоз гардид. Солҳои 1967-1973 хабарнигори махсуси «Комсомолская правда» дар Тоҷикистон ва Ӯзбекистон буд. Соли 1982, баъди муҳаррири «Тоҷикистони советӣ» таъйин шудани Ғоиб Қаландаров (ӯ мухбири махсуси «Правда» буд), Отахон хабарнигори «Правда» пазируфта шуд. Латифӣ бо андешаҳои солим Тоҷикистонро ба ҷаҳониён муаррифӣ менамуд. Донишу фазилати худододаш соли 1989 ӯро ба курсии муовини Раиси Шӯрои вазирони Тоҷикистон овард.

Хушбахтона, муаллифи ин сатрҳо чанд бор аз суҳбати Отахон Латифӣ баҳра бардоштааст. Аввалин вохӯрӣ солҳои донишҷӯӣ дар Университети давлатии Тоҷикистон ба ном В.И.Ленин (ҳозира Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) ва кор дар журнали сиёсии Комитети марказии Партияи Коммунистии Тоҷикистон «Коммунисти Тоҷикистон» сурат гирифт. Латифӣ он солҳо (1963-1967) хабарнигори рӯзномаҳои «Комсомоли Тоҷикистон» ва «Комсомолец Таджикистана» буд. Вохӯрии дигар, ки дар шаҳри Москва, дар Анҷумани чоруми журналистони Иттиҳоди шӯравӣ (соли 1991) муяссар гардид, хотирмон ва арзандаи ёдоварист. Мо дар ин форуми журналистони умумииттифоқ аз Тоҷикистон 21 нафар будем, ки роҳбарамон Отахон Латифӣ буд. Ӯ дар Анҷумани журналистон дар раёсат менишаст.

Он солҳо, ки дар тамоми Иттифоқи Советӣ демократияву ошкорбаёнӣ дар авҷи аъло буд, Отахон Латифӣ аз ояндаи Тоҷикистон басо бошуурона муҳокимаронӣ менамуд. Ин сиёсатмадори сатҳи баланд, гуфтан равост, барои барқарорсозии сулҳу суботи миллӣ арзанда хизмат кард. Ба ҳамин хотир ӯро бо ордени «Шараф» сазовор донистанд.

Имконияти маҳдуди шумораи идонаи «Набзи Файзобод» даст намедиҳад, ки аз хизматҳои бузурги журналистони терроршуда як-як қисса кунем.

Подкатегории